İnsan hakları, bireylerin yalnızca insan olmalarından kaynaklanan, doğuştan sahip oldukları temel hak ve özgürlükleri kapsamaktadır. Günümüzde bu haklar, demokratik toplumların gelişmişlik düzeyini belirleyen en önemli unsurlardan biri olarak kabul edilmektedir. Hukuk karşısında herkesin eşit olması, düşünce ve ifade özgürlüğünün güvence altına alınması, vatandaşların seçme ve seçilme hakkından eşit biçimde yararlanması ve eşit işe eşit ücret ilkesinin benimsenmesi, insan haklarına duyulan saygının temel göstergeleridir. Bunun yanı sıra eğitim, sağlık, istihdam ve toplumsal yaşamın diğer alanlarında her türlü ayrımcılığın önlenmesi de demokratik hukuk devletlerinin yerine getirmesi gereken başlıca sorumluluklar arasında yer almaktadır. Bu nedenle bir ülkede insan haklarının ne ölçüde korunduğu, o ülkenin demokratikleşme sürecinin ve toplumsal gelişmişliğinin önemli bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir.
Uluslararası insan hakları belgelerinde bütün insanların onur, hak ve özgürlükler bakımından eşit olduğu, bu haklardan herhangi bir ayrım gözetilmeksizin yararlanılması gerektiği açıkça vurgulanmaktadır. Özellikle cinsiyete dayalı ayrımcılığın kabul edilemez olduğu ilkesi, evrensel insan hakları anlayışının temel unsurlarından biridir. Bununla birlikte tarihsel gelişim incelendiğinde, kadınların sahip oldukları hakları kullanma konusunda erkeklerle aynı imkânlara sahip olamadıkları görülmektedir. Hakların hukuken tanınması ile uygulamada kullanılabilmesi arasındaki bu eşitsizlik, geçmişte olduğu gibi günümüzde de farklı biçimlerde varlığını sürdürmektedir.
Çağdaş demokrasi anlayışı; insan haklarına saygı, hukukun üstünlüğü, toplumsal katılım ve eşitlik gibi evrensel değerler üzerine kuruludur. Bu değerler içerisinde insan haklarının korunması ve geliştirilmesi özel bir öneme sahiptir. İnsan hakları ihlallerine karşı toplumsal duyarlılığın artması, hakların kapsamının genişlemesine ve farklı toplumsal kesimlerin yaşadığı eşitsizliklerin daha fazla gündeme gelmesine zemin hazırlamıştır. Devletlerin insan haklarını koruma ve uygulama konusundaki başarıları, uluslararası toplumla bütünleşme düzeylerini de etkilemektedir. Bu çerçevede kadın hakları, insan haklarının ayrılmaz bir parçası olmasının yanı sıra, günümüz dünyasının çözüm bekleyen önemli toplumsal meselelerinden biri olarak öne çıkmaktadır.
Kadın haklarının insan hakları gündeminde önemli bir yer edinmesinin temelinde, kadınların tarih boyunca erkeklerle eşit haklardan yararlanamaması bulunmaktadır. Uzun yıllar boyunca insan hakları anlayışının ağırlıklı olarak erkekleri merkeze alan bir yaklaşımla şekillenmesi, kadınların temel hak ve özgürlüklerden dışlanmasına neden olmuştur. Bu eşitsizliğe karşı gelişen ve kadınların erkeklerle aynı haklara sahip olması gerektiğini savunan düşünce hareketi feminizm olarak adlandırılmıştır. Feminizm, kadınların toplumsal, ekonomik, siyasal ve hukuki alanlarda eşit bireyler olarak kabul edilmesini amaçlayan önemli bir düşünsel ve toplumsal mücadele alanı hâline gelmiştir.
Tarihsel süreçte kadınların toplum içerisindeki rolleri büyük ölçüde aile ve ev yaşamıyla sınırlandırılmıştır. Kadına biçilen temel görevler çoğunlukla ev işlerini yürütmek ve çocukların bakımını üstlenmek şeklinde tanımlanmıştır. Ancak 19. yüzyıldan itibaren hız kazanan sanayileşme süreci, kadınların toplumsal konumunda önemli değişikliklere yol açmıştır. Geleneksel tarım toplumlarında aile içerisinde karşılıksız emek harcayan kadınlar, sanayileşmeyle birlikte eğitim alma ve ev dışında ücret karşılığında çalışma olanaklarına daha fazla erişmeye başlamıştır. Eğitim düzeyindeki yükseliş ve kadınların çalışma hayatında farklı görevler üstlenmesi, toplumsal rollerinin çeşitlenmesini sağlamıştır. Bu gelişmelerin sonucunda kadınlar, ekonomik ve sosyal haklarını genişletmek ve toplumdaki konumlarını güçlendirmek amacıyla daha etkin bir mücadele yürütmeye başlamışlardır (Kuzgun ve Sevim, 2004: 14-15).
Kadın haklarının değerlendirilmesinde genel insan hakları ilkeleri temel alınmakla birlikte, kadınların karşı karşıya kaldıkları eşitsizliklerin kendine özgü özellikleri de dikkate alınmalıdır. Bu nedenle kadın hakları meselesinin yalnızca hukuki düzenlemeler üzerinden ele alınması yeterli değildir. Kadınların aile içerisindeki konumları, toplumsal yapıdaki rolleri ve güç ilişkileri de değerlendirmeye dâhil edilmelidir. Kadın haklarının gerçek anlamda güvence altına alınabilmesi için bu alanlarda eşitlikçi bir dönüşümün gerçekleştirilmesi gerekmektedir (www.frmartuklu.net). Türkiye'de Mustafa Kemal Atatürk'ün öncülüğünde Cumhuriyet'in kuruluşuyla birlikte kadınlara yönelik siyasi, ekonomik ve hukuki düzenlemelerde önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Bununla birlikte, yasal hakların tanınmış olması toplumsal eşitliğin bütünüyle sağlandığı anlamına gelmemektedir. Kadınların çeşitli alanlarda karşılaştıkları dezavantajların giderilmesi ve geçmişten kaynaklanan eşitsizliklerin azaltılması amacıyla pozitif ayrımcılık uygulamalarının da önem taşıdığı görülmektedir.
Türkiye, kadın haklarının gelişimi bakımından kendine özgü tarihsel ve toplumsal bir süreç yaşamıştır. Kadınların toplumdaki statüsünü yükseltmeye ve güçlenmelerini sağlamaya yönelik güncel politikaların önemli bir bölümü, bu tarihsel birikimin etkilerini taşımaktadır. Özellikle Cumhuriyet'in ilanından sonra gerçekleştirilen reformlar, kadınların toplumsal yaşama katılımında köklü değişikliklere neden olmuştur.
1923 yılında Cumhuriyet'in kurulmasının ardından, özellikle ilk on yıllık dönemde Mustafa Kemal Atatürk'ün öncülüğünde gerçekleştirilen yenilikler, kadınların vatandaşlık haklarını elde etmeleri ve toplumun yeniden yapılandırılması açısından önemli bir dönüm noktası oluşturmuştur. Bu süreçte seküler hukuk sisteminin benimsenmesi, kadınların eğitim, siyaset ve çalışma hayatı gibi kamusal alanlarda daha fazla yer alabilmelerine imkân tanımıştır. Devlet tarafından uygulanan eşitlikçi politikalar da kadınların toplumsal yaşama katılımını destekleyen önemli adımlar olmuştur.
Cumhuriyet döneminde kadınların hukuki ve toplumsal statülerini değiştiren çeşitli yasal düzenlemeler hayata geçirilmiştir. Bunların başında 1924 yılında kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu gelmektedir. Eğitim sistemini tek çatı altında birleştiren bu düzenleme, kadın ve erkeklerin eşit eğitim olanaklarından yararlanmasının önünü açmıştır. 1925 yılında kabul edilen Kıyafet Kanunu ve 1926 yılında yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu da Cumhuriyet'in gerçekleştirdiği önemli reformlar arasında yer almıştır. Özellikle Türk Medeni Kanunu, kadınların birey olarak ve aile içerisindeki hukuki konumlarını yeniden düzenleyerek erkeklerle eşit haklara sahip olmaları yönünde önemli bir gelişme sağlamıştır (www.kadininstatusu.gov.tr).
Kadınların toplumsal eşitliğe ulaşmaları açısından siyasi hakların kazanılması da oldukça önemli bir aşamadır. Türkiye'de kadınlara 1930 yılında belediye seçimlerinde, 1934 yılında ise milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır. Böylece Türk kadınları, birçok Batı ülkesinden daha önce siyasi haklarını elde ederek demokratik süreçlere katılma imkânına kavuşmuştur. Bu gelişme, kadınların yalnızca aile ve çalışma hayatında değil, ülke yönetiminde de söz sahibi olabilmeleri bakımından önemli bir kazanım olmuştur.
Atatürk'ün kadınların toplumsal hayatta aktif rol üstlenmelerine yönelik yaklaşımı, yakın çevresinde de somut örneklerle kendisini göstermiştir. Kadınların her alanda başarılı olabileceklerine duyduğu güvenin önemli örneklerinden biri, manevi kızı Sabiha Gökçen'in Türkiye'nin ilk kadın pilotu olarak tarihe geçmesidir. Bu örnek, Cumhuriyet'in kadınların eğitim, meslek ve toplumsal yaşam alanlarında önlerinin açılmasına yönelik yaklaşımını yansıtan gelişmelerden biridir.
Türkiye, kadın haklarının uluslararası düzeyde korunması ve geliştirilmesi amacıyla oluşturulan çeşitli sözleşme ve uluslararası düzenlemelere de katılım sağlamıştır. Bu kapsamda 1985 yılında onaylanan Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Sözleşmesi (CEDAW) önemli bir yere sahiptir. Bunun yanında Çocuk Hakları Sözleşmesi, Avrupa Sosyal Şartı, AGİK, OECD ve ILO kapsamında oluşturulan tavsiye kararları, sözleşmeler ve düzenlemeler de kadın haklarının geliştirilmesine yönelik çalışmalara katkıda bulunmuştur. Ayrıca IV. Dünya Kadın Konferansı Eylem Planı, Kahire Dünya Nüfus ve Kalkınma Konferansı Eylem Planı ve Pekin Deklarasyonu gibi uluslararası belgelerin ulusal mevzuat ve uygulamalarla bütünleştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmüştür.
Kadınlara yönelik ayrımcılığın ortadan kaldırılmasını amaçlayan CEDAW Sözleşmesi, 1 Mart 1980 tarihinde üye devletlerin imzasına açılmıştır. Türkiye'nin 1985 yılında onayladığı sözleşme, 19 Ocak 1986 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Sözleşme, kadınların insan haklarından ve temel özgürlüklerden erkeklerle eşit koşullarda yararlanmasını sağlamayı ve cinsiyete dayalı ayrımcılığın ortadan kaldırılmasını hedeflemesi bakımından önemli bir uluslararası hukuki düzenlemedir (www.kadininstatusu.gov.tr).
Türkiye'nin kadın haklarının geliştirilmesine yönelik uluslararası çalışmalara katılımının bir diğer önemli örneği IV. Dünya Kadın Konferansı'dır. Türkiye, kadınların toplumsal statülerinin yükseltilmesini amaçlayan bu konferansta kabul edilen Eylem Planı'nı herhangi bir çekince ileri sürmeden onaylamıştır. Bu kapsamda 2000 yılına kadar kadınların okuryazarlık oranının yüzde 100'e çıkarılması, zorunlu eğitim süresinin sekiz yıla yükseltilmesi ve anne ile çocuk ölümlerinin yüzde 50 oranında azaltılması gibi hedefler benimsenmiştir (Öztaş, 2012). Bu hedefler doğrultusunda 1997 yılında okuma yazma kursları düzenlenmiş, kadınların okuryazarlık oranının yükseltilmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiş ve zorunlu eğitim süresi sekiz yıla çıkarılmıştır. Ayrıca anne ve çocuk ölüm oranlarında da önemli düşüşler kaydedilmiştir.
Kadın haklarının korunması ve kadına yönelik şiddetin önlenmesi konusunda uluslararası alanda gerçekleştirilen önemli düzenlemelerden biri de Avrupa Konseyi tarafından hazırlanan ve 7 Nisan 2011 tarihinde Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından onaylanan Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi'dir. İstanbul'da imzaya açılması nedeniyle İstanbul Sözleşmesi olarak da bilinen bu düzenleme, kadına yönelik şiddet ve aile içi şiddetle mücadele alanında uluslararası bağlayıcılığı bulunan kapsamlı bir hukuki çerçeve oluşturması bakımından önem taşımaktadır.
Sözleşme kapsamında fiziksel, cinsel ve psikolojik şiddetin yanı sıra zorla evlendirme ve kadınların cinsel organlarının kesilmesi gibi farklı şiddet türleri de ele alınmıştır. Bu uygulamaların önlenmesi ve şiddet mağdurlarının korunması amacıyla taraf devletlere çeşitli yükümlülükler getirilmiştir. Türkiye'nin de imzaladığı sözleşme, 10-11 Mayıs 2011 tarihlerinde İstanbul'da düzenlenen 121. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi Toplantısı sonrasında üye ülkelerin imzasına açılmıştır. Sözleşmenin uygun bulunmasına ilişkin kanun 25 Kasım 2011 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilmiş, 29 Kasım 2011 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Böylece Türkiye, sözleşmeyi onaylayan ilk ülke olmuştur (www.kadininstatusu.gov.tr).
Türkiye'de kadına yönelik şiddetle mücadele alanında gerçekleştirilen önemli yasal düzenlemelerden biri de Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'dur. Söz konusu kanun tasarısı Şubat 2012'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulmuştur. 8 Mart 2012 tarihinde Meclis Genel Kurulu'nda kabul edilen düzenleme; şiddete maruz kalan veya şiddete uğrama ihtimali bulunan kadınların, çocukların ve aile bireylerinin yanı sıra tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarının korunmasını amaçlamıştır. Kanunla birlikte şiddetin önlenmesi ve mağdurların güvenliğinin sağlanması amacıyla uygulanacak tedbirlerin usul ve esasları belirlenmiştir. 20 Mart 2012 tarihinde 28239 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun yürürlüğe girmiştir (www.tbmm.gov.tr).
Sonuç olarak kadın haklarının gelişimi, genel insan hakları mücadelesinden ayrı düşünülemeyecek, tarihsel ve toplumsal koşullarla yakından ilişkili bir süreçtir. Türkiye'de Cumhuriyet'in ilanıyla başlayan hukuki ve toplumsal dönüşüm, kadınların eğitim, siyaset, çalışma hayatı ve aile içerisindeki konumlarında önemli değişiklikler meydana getirmiştir. Ulusal mevzuatta yapılan düzenlemelerin yanı sıra uluslararası sözleşmelerin kabul edilmesi de kadın haklarının korunması ve geliştirilmesi açısından önemli katkılar sağlamıştır. Ancak kadınların hukuken sahip oldukları haklardan uygulamada da eşit biçimde yararlanabilmeleri için toplumsal cinsiyet eşitsizliğiyle mücadele edilmesi, ayrımcı uygulamaların ortadan kaldırılması ve kadınların yaşamın her alanında etkin biçimde yer almalarının desteklenmesi gerekmektedir. Bu nedenle kadın haklarının güvence altına alınması, yalnızca kadınların değil, demokratik, eşitlikçi ve çağdaş bir toplum oluşturmanın da temel koşullarından biridir.
Türkiye’de Kadın Haklarının Tarihsel Gelişimi
1843 Tıbbiye Mektebi bünyesinde kadınlar ebelik eğitimi almaya başladı.
1847 Kız ve erkek çocuklara eşit miras hakkı tanıyan İrade-i Seniye yayımlandı.
1856 Köle ve cariye alınıp satılması yasaklandı.
1858 Arazi Kanunnamesinde mirasın kız ve erkekler arasında eşit olarak paylaştırılacağı hükmü yer aldı. Böylece kadınlar ilk kez miras yoluyla mülkiyet hakkını kazandı.
1858 Kız Rüştiyeleri açıldı.
1869 Kadınlar için ilk sürekli yayın olarak nitelenen (haftalık) Terakk-i Muhadderat dergisi yayımlandı.
1869 Kızların eğitimine ilk kez yasal zorunluluk getiren Maarif-i Umumiye Nizamnamesi yayımlandı.
1870 Kız öğretmen okulu Dar-ül Muallimat açıldı.
1871 Mecelle’nin (Osmanlı Medeni Kanunu) uygulanması için çıkarılan Hukuk-ı Aile Kararnamesi ile evlilik sözleşmesinin resmi memur önünde yapılması, evlenme yaşının erkeklerde 18, kadınlarda 17 olması, zorla evlendirmelerin geçersiz sayılması düzenlendi.
1876 Kanun-i Esasi (ilk Anayasa) kabul edilerek temel haklar düzenlendi. Kız ve erkekler için ilköğretim zorunlu hale getirildi.
1897 Kadınlar ücretli işçi olarak çalışmaya başladı.
1913 Kadınlar ilk kez devlet memuru olarak çalışmaya başladı.
1914 Kadınlar tüccarlık ve esnaflığa başladı.
1914 İnas Darülfünunu adı altında kızlar için bir yükseköğretim kurumu açıldı.
1921 Darülfünunda karma öğretime geçildi.
1922 Yedi kız öğrenci Tıp Fakültesine kayıt yaptırarak eğitime başladı.
1923 Nezihe Muhittin’in başkanlığında ilk kadın partisi olan Kadınlar Halk Fırkası’nın kurulması girişiminde bulunuldu. Kaynak: http://www.kssgm.gov.tr· 1909 tarihli Seçim Kanunu gereğince valilikçe partinin kuruluşuna onay verilmediğinden dernekleşmeye gidildi.
29 Ekim 1923 Cumhuriyet ilan edildi. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte kadınların kamusal alana girmesini sağlayan yasal ve yapısal reformlar hızlandı.
3 Mart 1924 Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Öğrenim Birliği) çıkarıldı. Böylece eğitim laikleştirilerek tüm eğitim kurumları Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlandı. Kız ve erkekler eşit haklarla eğitim görmeye başladı.
17 Şubat 1926 Türk Medeni Kanunu’nu kabul edildi. Kanun ile erkeğin çok eşliliği ve tek taraflı boşanmasına ilişkin düzenlemeler kaldırıldı, kadınlara boşanma hakkı, velayet hakkı ve malları üzerinde tasarruf hakkı tanındı.
4 Nisan 1926 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan kanun 4 Ekim 1926 tarihinde yürürlüğe girdi.
1930 Belediye yasası çıkarıldı. Yasa ile kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanındı.
1930 Kadın ve çocukların korunmasına ilişkin ilk düzenleme Umumi Hıfzısıhha Kanunu ile yapıldı.
1930 Doğum izni düzenlendi.
10 Haziran 1933 Kız çocuklarına mesleki eğitim vermek amacıyla Kız Teknik Öğretim Müdürlüğü kuruldu.
26 Ekim 1933 Köy Kanunu’nda değişiklik yapılarak kadınlara köylerde muhtar olma ve ihtiyar meclisine seçilme hakları verildi.
5 Aralık 1934 Anayasa değişikliği ile kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanındı.
8 Şubat 1935 Türkiye Büyük Millet Meclisi 5. Dönem seçimleri sonucunda 17 kadın milletvekili ilk kez meclise girdi, ara seçimlerde bu sayı 18’e ulaştı.
8 Haziran 1936 İş Kanunu yürürlüğe girdi. Kadınların çalışma hayatına düzenleme getirildi.
1937 Kadınların yeraltında ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılması 1935 tarihli 45 sayılı ILO sözleşmesi ile yasaklandı.
1945 Analık sigortası (doğum yardımı) 4772 sayılı yasa ile düzenlendi.
1949 Yaşlılık sigortasının kadın ve erkekler için eşit esaslara göre düzenlenmesi 5417 sayılı yasa ile sağlandı.
1950 İlk kadın belediye başkanı (Müfide İlhan) Mersin’den seçildi.
1952 Sağlık Bakanlığı bünyesinde ana çocuk sağlığı hizmetleri verilmeye başladı.
1965 Gebeliği önleyici araçların satış ve dağıtımının serbest bırakılmasını ve tıbbi zorunluluk halinde kürtaj hakkı tanınmasını düzenleyen Nüfus Planlaması Hakkında Kanun çıkarıldı.
1966 Eşit değerde iş için kadın ve erkek işçiler arasında ücret eşitliğini sağlayan 1951 tarihli 100 sayılı ILO sözleşmesi onaylandı.
1971 İlk kadın bakan (Türkan Akyol) atandı.
1975 Birleşmiş Milletler tarafından Mexico City’de Birinci Dünya Kadın Konferansı düzenlendi ve bunu takiben 1975-85 yılları arasındaki dönem “Kadın On Yılı” olarak ilan edildi.
1983 10 haftaya kadar olan gebeliklerin kürtajla sona erdirilmesi ve gönüllü cerrahi sterilizasyon yöntemlerine izin verilmesi Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle sağlandı. Kürtaj için evli kadınlara kocadan izin alma koşulu getirildi.
1985 Türkiye, Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesini (CEDAW) imzaladı ve sözleşme 1986 yılında yürürlüğe girdi.
1985 5. Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda kadın konusu ilk kez bir sektör olarak yer aldı ve bu konuda politikalar belirlendi.
1987 Devlet Planlama Teşkilatı’nda Kadına Yönelik Politikalar Danışma Kurulu kuruldu.
1989 İstanbul Üniversitesi’nde ilk Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi kuruldu. Bugün üniversiteler bünyesinde kurulan bu merkezlerin sayısı yurt çapında 13’e ulaştı.
1989 İçişleri Bakanlığı kaymakamlık sınavlarına kadınların da alınacağını açıkladı.
1990 Kadının çalışmasını kocanın iznine bağlayan Medeni Kanun’un 159. maddesi Anayasa Mahkemesi’nce iptal edildi. İptal kararı 2 Temmuz 1992 tarih ve 21272 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı.
1990 Tecavüz mağdurunun hayat kadını olması halinde cezanın indirilmesini öngören Türk Ceza Kanunu’nun 438. maddesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yürürlükten kaldırıldı.
1990 Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı, ilk kadın kütüphanesi ve bilgi merkezini açtı.
1990 Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü bünyesinde, şiddete uğrayan kadınlara ve çocuklara destek hizmeti vermek üzere ilk kadın konukevleri açılmaya başlandı.
1990 422 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Kadının statüsü ve Sorunları Başkanlığı kuruldu. 25.10.1990 tarihinde kadın sorunları konusunda ulusal mekanizma olarak Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü (KSSGM) 3670 sayılı kanunla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlı olarak kuruldu ve 24.06.1991 tarihinde de Başbakanlığa bağlandı.
1990 Yerel yönetimler kadın konusunda özellikle şiddete uğrayan kadınlara yönelik hizmet vermeye başladı. Türkiye’deki ilk kadın sığınma evi Bakırköy Belediyesi tarafından açıldı.
1991 48. Hükümet döneminde ilk kadın vali (Lale Aytaman) Muğla iline atandı.
1992 Birleşmiş Milletler Uluslararası Kadının İlerlemesi İçin Araştırma ve Eğitim Merkezinin toplantısında, Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü Türkiye’de kadın konusunda odak noktası olarak kabul edildi.
1993 Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı işbirliği ile “Kadının Kalkınmaya Katılımını Güçlendirme Ulusal programı Projesi” uygulamaya başlandı. Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü’nün yürüttüğü proje kapsamında; eğitim programları, araştırma projeleri, pilot projeler ve istatistik/yayın faaliyetleri yürütüldü. 16 araştırma projesinin yanı sıra pek çok eğitim programı ve pilot proje desteklendi, araştırma projelerinin bir kısmı ve toplumsal cinsiyet temelinde farklı konularda oluşturulan özet göstergeler kitap haline getirildi. Ayrıca cinsiyete dayalı veri tabanı oluşturulması amacıyla Devlet İstatistik Enstitüsü’nde Toplumsal Yapı ve Kadın İstatistikleri Şubesi kuruldu.
1993 İstanbul Üniversitesi’nde ilk Kadın Araştırmaları Ana Bilim Dalı açıldı ve yüksek lisans programı vermeye başladı. Bugün Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı açarak Yüksek Lisans Programı veren üniversite sayısı dörde ulaştı.
1993 Kadın Dayanışma Vakfı, Altındağ Belediyesinin desteğiyle kadın danışma merkezi ve kadın sığınma evini açtı.
1993 Türkiye’nin ilk kadın başbakanı (Tansu Çiller) hükümeti kurdu.
1993 Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığı ve Ankara Üniversitesi, Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi işbirliği ile “Kadın Kimliği Kongresi” düzenlendi. Kongre gündemini; kadın emeğinin biçimleri, siyasette kadın kimlikleri, kadın bedeninin tanınması, kadın imgesinin üretimi ve dolaşımı, sanatın içinden kadın ve kadın örgütlenme biçimleri başlıklı konular oluşturdu.
1993 Halk Bankası’nca kadınları girişimciliğe özendirmek amacıyla kadınlara özel, düşük faizli kredi uygulaması başlatıldı.
1994 Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü bünyesinde, şiddete uğrayan kadınlara hukuki ve psikolojik danışmanlık, girişimcilik ve el emeğinin değerlendirilmesi konularında hizmet vermek amacıyla Bilgi Başvuru Bankası (3B) kuruldu.
1994 Dünya Bankası ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti arasında imzalanan İkraz Anlaşması gereğince başlayan İstihdam ve Eğitim Projesi’nin alt bileşenlerinden Kadın İstihdamının Geliştirilmesi Projesi (KİG) Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü’nce yürütülmeye başlandı. Proje kapsamında on altı araştırma projesi gerçekleştirildi, on üç tanesi kitap haline getirildi. Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü’nde kitap, makale, tez, seminer, konferans dokümanları ve gazete kesiklerinin derlendiği ve Ankara’nın tek kadın kütüphanesi olarak da nitelendirilebilecek bir Dokümantasyon Merkezi kuruldu. 1000 saydamdan ve web sayfasından oluşan “Kadınlara Görsel Tanıklık” adlı kadın fotoğrafları arşivi oluşturuldu. Kadınların çalışma yaşamlarına dair “Kadın Çalıştıkça” adlı bir belgesel/tanıtım filmi yaptırıldı. Toplumsal cinsiyet yaklaşımını ana plan ve programlara yerleştirmek için resmi, özel ve sivil toplum kuruluşları çalışanlarına yönelik olarak kullanılması planlanan ve modüler bir eğitim materyali olan Toplumsal Cinsiyet Eğitim paketi hazırlandı ve pilot uygulamaları yapıldı. Haziran 2000 tarihinde proje sonuçlandı.
1994 Türkiye Kahire’de yapılan Birleşmiş Milletler Nüfus ve Kalkınma Konferansına katıldı. Konferans’ta kadının statüsü ve sağlık ilişkisini vurgulayan “üreme sağlığı” kavramı üzerinde duruldu ve kadın sağlığında “bütüncül” bir yaklaşım benimsendi. Bu yaklaşım doğrultusunda Sağlık Bakanlığı koordinatörlüğünde ilgili kesimlerden sağlanan katılımla “Kadın Sağlığı ve Aile Planlaması Ulusal Eylem Planı” hazırlandı.
1995 Şiddete uğrayan kadınlara danışmanlık hizmeti veren Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı, kadın sığınağını açtı.
1995 Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü’nce Dünya Bankası Japon Hibe Fonundan 1993 yılında elde edilen finansman ile ülkemizde kadın girişimcilere sağlanan finans ve finans dışı hizmetlerin neler olduğunu ve kadın girişimcilerin bu hizmetlere ulaşımlarını ortaya koymak üzere bir araştırma projesi olan Küçük Girişimcilik Projesi gerçekleştirildi. Proje kapsamında belli illerde alan çalışmaları yapıldı ve elde edilen bilgiler kitap haline getirildi.
1995 Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü’nce gönüllü kadın kuruluşları arasındaki iletişim ve dayanışmayı güçlendirmek, bilgiyi yaygınlaştırmak için aylık “Kadın Bülteni” çıkarılmaya başlandı. 11 sayı yayımlandı.
1995 Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü’nce Sinop’ta sivil toplum kuruluşları ve kamu kurumları temsilcileri, parlamenterler, gazeteciler ve akademisyenlerin katıldığı, “Türkiye’de Kadına Yönelik Politikaların Oluşturulması” konulu dört gün süren bir toplantı düzenlendi. 4. Dünya Kadın konferansı öncesi yapılan bu toplantıda, kurumsallaşma, siyasal alan, çalışma yaşamı, kadın sağlığı ve eğitim konularında kadına yönelik politikalar belirlendi.
1995 Avrasya ülkeleri kadınları arasındaki işbirliğini geliştirmek, Pekin Konferansında Türkiye ile birlikte hareket edebilmelerine yardımcı olmak amacıyla KSSGM ve TİKA işbirliği ile “Pekin’e Giderken; Avrasya Ülkeleri Kadınları İşbirliği Kongresi” başlıklı bir toplantı gerçekleştirildi. Kongrenin sonuç bildirgesinde bir işbirliği grubu oluşturulması tavsiye edildi. Bu doğrultuda 27-29 Mart 1996 tarihleri arasında Ankara’da “Avrasya Ülkeleri Kadınları işbirliği Grubu Birinci Toplantısı” gerçekleştirildi. Toplantıda bu işbirliğinin kurumsallaşması için bir protokol hazırlandı, protokolün yürürlüğe girmesi için yedi katılımcı ülkenin imzasının tamamlanması gerekmektedir.
1995 Türkiye Pekin’de yapılan ve 189 ülkenin katıldığı 4. Dünya Kadın Konferansı’na katılarak taahhütleri çekincesiz olarak kabul etti.
1995 Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı tarafından bölgedeki kadınların durumunun iyileştirilmesi ve kalkınma sürecine entegre edilmesi amacıyla planlanan Çok Amaçlı Toplum Merkezlerinin (ÇATOM) ilki Urfa’da açıldı. 1996 Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü’nce, 4. Dünya Kadın Konferansı’nda kabul edilen eylem planı ve taahhütler çerçevesinde kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, gönüllü kadın kuruluşları, siyasal partiler, sendikalar, meslek örgütleri ve basının katılımı sağlanarak ulusal eylem planı hazırlandı.
1996 Kadın Çalışmaları alanında ilk yüksek lisans diploması İstanbul Üniversitesi Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı tarafından verildi.
1996 4. Dünya Kadın Konferansında verilen taahhütler gereğince Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü koordinasyonunda gönüllü kadın kuruluşlarının katılımıyla kadın sorunlarının yoğunlaştığı dört alanda; eğitim, sağlık, hukuk ve istihdam komisyonları oluşturuldu.
1996 Anayasa Mahkemesi Türk Ceza Kanunu’nun erkeğin zinasını suç olarak düzenleyen 441. maddesini anayasanın eşitlik ilkesine aykırılığı gerekçesiyle iptal etti. 27.12.1996 tarih ve 228600 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan kararda verilen bir yıllık süre içinde yasal düzenleme yapılmaması nedeniyle erkeğin zinası 27.12.1997 tarihinden itibaren suç olmaktan çıktı.
1996 Tarım ve Köy işleri Bakanlığı bünyesinde “Kırsal Kalkınmada Kadın Daire Başkanlığı” kuruldu.
1997 Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü koordinasyonunda 13 il valiliği bünyesinde “Kadının Statüsü Birimleri” kuruldu.
1997 Kadının evlendikten sonra kocasının soyadını almakla birlikte, kendi soyadını da kullanabilmesi Medeni Kanun’un 153. maddesinde yapılan değişiklikle sağlandı.
1997 Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü’nün önerisi üzerine İçişleri Bakanlığı’nca nüfus cüzdanlarında medeni hal kısmında “evli/ bekar/ dul/ boşanmış” gibi ifadelerin yerine sadece “evli” veya “bekar” ifadelerinin kullanılmasını düzenleyen genelge yayımlandı.
1997 Zorunlu temel eğitimi beş yıldan sekiz yıla çıkaran 4306 sayılı kanun yürürlüğe girdi.
1997 Türkiye Cumhuriyeti, amacı uzman bakanların çalışma alanları ile ilgili konularda Avrupa Konseyi faaliyetlerine etkin bir şekilde katılmalarını teşvik etmek olan Kadın-Erkek Eşitliğinden Sorumlu Avrupa Bakanlar Konferansı’nın dördüncüsüne ev sahipliği yaptı. Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü’nce İstanbul’da gerçekleştirilen konferansa Avrupa Konseyine üye 40 ülkeden 38’i katıldı. 176 kişinin katıldığı konferans sonucunda üye ülkelerin eşitlik politikalarına yön verecek bir bildirge hazırlandı.
1998 yılında kamuoyuna sunulan Eylem Planı 6 ana çalışma grubu tarafından oluşturuldu. Kadının Statüsü grubunun koordinasyonunu Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü üstlendi.
1998 Anayasa Mahkemesi kadının zinasını suç olarak düzenleyen Türk Ceza Kanunu’nun 440. maddesini anayasanın eşitlik ilkesine aykırılığı gerekçesiyle iptal etti. Gerekçeli karar 13.03.1999 tarih ve 23638 sayılı Resmi Gazetede yayımlandı.
1998 Sosyal Hizmetler Ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından, kadın konukevlerindeki hizmetin tür ve niteliğine, işleyişine ilişkin esasları, kuruluş personelinin görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemek amacıyla “Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’na Bağlı Kadın Konukevleri Yönetmeliği” yayımlanarak yürürlüğe girdi.
1998 Adalet Bakanlığı, Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü, ve kadın kuruluşlarının oluşturduğu gündem sonucunda bekaret kontrolünün, ancak takibi şikayete bağlı suçlarda, mağdurun rızası alınarak, ırza geçme gibi re’sen takip edilen suçlarda ancak hâkim kararı ile gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise Cumhuriyet savcısının yazılı izni ile yapılabileceğini düzenleyen bir genelge yayınladı.
1998 İçişleri Bakanlığı’nca nüfus cüzdanlarında yapılan düzenlemeye paralel olarak Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü’nce verilen dul ve yetim tanıtım kartlarındaki “Emekliye Yakınlığı” bölümünde yer alan “dul kadın vb.” ifadelerin yerine sadece “eşi, kızı, oğlu, annesi, babası” gibi ifadelerin kullanılması sağlandı.
1998 Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde, Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi’nin ana hedefleri çerçevesinde Türkiye’de kadının durumunu değerlendirmek amacıyla bir Araştırma Komisyonu kuruldu ve hazırlanan rapor kitap olarak Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü’nce yayımlandı.
1998 Aile içi şiddete uğrayan kişilerin korunması için gerekli tedbirlerin alınmasını düzenleyen 4320 Sayılı Ailenin Korunmasına Dair Kanun yürürlüğe girdi.
1998 Yasalara aykırı olarak yapılan bekâret kontrollerinin önlenmesi amacıyla İl Valiliklerinin dikkatine sunulmak üzere hazırlanan ve hangi hallerde bekâret kontrolünün yapılacağını içeren Genelge yayımlandı.
1998 Gelir Vergisi Kanunu’nda yapılan bir değişiklikle aile reisinin beyanname vermesi esası kaldırılarak kadınların kocalarından ayrı olarak beyanname vermesi sağlandı.
1998 Ankara Barosu Kadın Hukuku Komisyonu tarafından Ankara Adliyesi içinde şiddete uğrayan kadınlara hukuki danışmanlık ve psikolojik destek hizmetleri vermek üzere Kadın Danışma Merkezi kuruldu.
1999 İstanbul Barosu Kadın Hukuku Komisyonu Kadın Hakları Uygulama Merkezi’ni kurdu.
1999 Barolar bünyesindeki Kadın Hakları/Hukuku Komisyonları arasında koordinasyonu sağlamak amacıyla “Türkiye Barolar Birliği Kadın Hakları Komisyonları Ağı (TÜBAKKOM)” kuruldu.
1999 Türkiye, Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığı Önleme Sözleşmesi’ni onaylarken koyduğu aile hukukunu ilgilendiren 15 ve 16. maddelerine ilişkin çekinceleri kaldırdı.
2000 Kadın sorunlarını gündeme getirmek, tartışmalara her yöredeki kadınların katılımını sağlamak amacıyla Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü, valilikler, barolar, üniversiteler ve gönüllü kadın kuruluşlarının işbirliği ile ülke genelinde “2000 Yılı Kadın Toplantıları” adı altında panel, konferans, şenlik, sergi vb. yaklaşık 200 etkinlik gerçekleştirildi.
2000 Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü’nce yapılan çalışma çerçevesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde “Kadın Erkek Eşitliği Daimi Komisyonu” kurulmasına dair hazırlanan teklif, Türkiye Büyük Millet Meclisi Anayasa Komisyonunda görüşülerek, anılan Komisyon yerine “Kadın Erkek Eşitliğini İzleme Kurulu“ kurulması yönünde karara varıldı. Kurulun oluşturulması TBMM içtüzüğünde değişiklik yapılmasına dair çalışmaların tamamlanmasını beklemektedir.
2000 Türkiye, Pekin Deklarasyonu ve Eylem Platformunun sonuçlarının değerlendirilmesi, tam olarak uygulanmasının sağlanması, yeni eylem ve girişimlerin belirlenmesi amacıyla New York’ta yapılan “Kadın 2000:21.Yüzyıl İçin toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Kalkınma ve Barış” konulu Birleşmiş Milletler Genel Kurul Özel Oturumuna katıldı. Türkiye tarafından teklif edilen, kadın erkek eşitliği bakış açısının ana plan ve politikalara yerleştirilmesi, kota uygulamaları ve diğer araçlarla olumlu ayrımcılık politikalarının geliştirilmesi, erken ve zorla evlendirme ile namus cinayetlerinin kadınlara yönelik şiddet türleri arasında yer almasının yanı sıra diğer temel konulardaki önerilerin Sonuç Belgesinde yer alması sağlandı.
2000 İhtiyari Protokol Türkiye tarafından imzalandı. Onay aşaması için Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine alındı. Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesinin daha etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamak amacıyla Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanan Ek İhtiyari Protokol ile Sözleşmenin taraf devletler tarafından ihlali durumunda kişilere ve kişilerden oluşan gruplara başvuru hakkı tanınmakta ayrıca uygulamaları denetlemek üzere Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi (CEDAW) Komitesine yapılacak şikâyetleri kabul etme ve inceleme yetkisi tanınmaktadır.
2000 Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünce istismara uğrayan ya da uğrama riski taşıyan, desteğe gereksinimi olan kadınlara psikolojik, hukuki ve ekonomik alanda danışmanlık hizmetleri sunmak ve yararlanabilecekleri hizmet kuruluşları konusunda rehberlik hizmeti sunmak üzere “ 183 Alo Kadın ve Çocuk Hattı” 20 ilde faaliyete geçirildi.
2001 Türk Medeni Kanunu’nun kabulünün yıldönümü nedeniyle TBMM Adalet Komisyonunda görüşülmekte olan Medeni Kanun Tasarısının eşitlikçi özünün korunarak yasalaşması için Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü ve kadın kuruluşları tarafından kamuoyu oluşturma faaliyetlerinde bulunuldu. Kadın dernekleri ve diğer sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla “Medeni Yasa Tasarısı İçin Hep Birlikte” yürüyüşü gerçekleştirildi.
2001 Özel hukuk tüzel kişileri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca açılan kadın konukevlerinin açılış, hizmet, işleyiş, personel şartları ve denetim işlem ve esaslarını belirlemek, çağdaş anlayış ve şartlara uygun düzeyde hizmet vermelerini sağlamak amacıyla, “Özel Hukuk Tüzel Kişileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılan Kadın Konukevleri Yönetmeliği” yayımlanarak yürürlüğe girdi.
2002 Kadın-erkek eşitliği bakış açısı ile hazırlanmış olan ve eşlere eşit hak ve yükümlülükler getiren Yeni Türk Medeni Kanunu yürürlüğe girdi.
2002 “Milli Eğitim Bakanlığı Orta Öğretim Kurumları Ödül ve Disiplin Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” yeniden düzenlenerek yayımlandı.
2003 Aile Mahkemelerinin Kuruluş Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun yürürlüğe girdi.
2003 Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesinin taraf ülkelerce uygulanmasının denetlenmesi konusunda, Ayrımcılık Sözleşmesi Komitesine; Sözleşmenin tanıdığı hakların ihlali durumunda bireylerce veya gruplarca veya onların rızası ile onlar adına yapılan şikâyetleri kabul etme ve inceleme yetkisini tanıyan, “İhtiyari Protokol” yürürlüğe girdi.
2003 Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesinin 18. maddesi uyarınca, kadına ilişkin durum tespiti ve gelişmelerin izlenebilmesi için üye ülkelerin Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlemesi Komitesine her dört yılda bir ülke raporlarını sunma yükümlülüğü kapsamında, Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğünün kamu kurum kuruluşları ve sivil toplum kuruluşlarının katkıları ile hazırladığı “Birleştirilmiş Dördüncü ve Beşinci Ülke Raporu” BM Sekretaryasına gönderildi.
2003 Kadın-erkek eşitliği bakış açısı ile Türk Vatandaşlığı Kanununda değişiklik yapılarak yürürlüğe girdi.
2003 İşveren işçi ilişkisinde cinsiyet dâhil hiçbir nedenle temel insan hakları bakımından ayrım yapılmayacağı, iş sözleşmesinin yapılmasında, uygulanmasında ve sona erdirilmesinde cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapılamayacağı, cinsiyet nedeniyle eşit değerde iş için daha düşük ücret verilemeyeceği, cinsiyet, medeni hal ve aile yükümlülükleri, hamilelik ve doğumun iş aktinin feshi için geçerli sebep oluşturamayacağı gibi hükümleri içeren İş Kanunu yürürlüğe girdi.
2004 Kanun önünde eşitlik, temel hak ve özgürlüklere ilişkin Milletlerarası Antlaşmaların yasalardan üstün olacağına ilişkin Anayasanın 10 ve 90 ıncı maddeleri değiştirilerek yürürlüğe girdi.
2004 Doğum izinlerinin artırılmasına ilişkin düzenlemeler yapan Devlet Memurları Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun yürürlüğe girdi.
2004 Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi.
2004 Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun yürürlüğe girdi.
2004 Cinsiyet eşitliği ve kadına karşı şiddet konusunda çağdaş düzenlemeler içeren Yeni Türk Ceza Kanunu kabul edildi.
2004 Personel alımlarında cinsiyet ayrımcılığı yapılmamasına ilişkin “Personel Temininde Eşitlik İlkesine Uygun Hareket Edilmesi” başlıklı 2004/7 sayılı Başbakanlık Genelgesi Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
2004 “Gebe ve Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik” Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
2004 “Kadın İşçilerin Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik” Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.
2005 Yeni Türk Ceza Kanunu yürürlüğe girdi.
2005 Büyük şehir belediyeleri ile nüfusu 50.000’i geçen belediyelerin kadınlar ve çocuklar için koruma evleri açmalarının belediyelerin görev ve sorumlulukları arasında olduğuna ilişkin düzenlemenin bulunduğu Belediye Kanunu yürürlüğe girdi.
2005 Hakkında herhangi bir tedbire hükmedilen kişiler ve hükümlülere yönelik suç işlemesini önlemek ve topluma kazandırılmasına yönelik çalışmalar yapılmasına dair hükümler içeren Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu yürürlüğe girdi.
2005 TBMM “Töre ve Namus Cinayetleri ile Kadınlara ve Çocuklara Yönelik Şiddetin Sebeplerinin Araştırılarak Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Bir Meclis Araştırması Komisyonu Kurulmasına İlişkin Karar” Resmi Gazetede yayımlandı.
2005 Töre ve Namus Cinayetleri ile Kadınlara ve Çocuklara Yönelik Şiddetin Sebeplerinin Araştırılarak Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonu çalışmalarına başlamıştır.
2006 Adalet Bakanlığı tarafından 4320 sayılı Ailenin Korunmasına dair kanunun daha etkin uygulanmasına dair 2006/35 sayılı genelge yayınlandı.
2006 2006/17 sayılı “Çocuk ve Kadınlara Yönelik Şiddet Hareketleri ile Töre ve Namus Cinayetlerinin Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirler” konulu Başbakanlık Genelgesi yürürlüğü girdi ve uygulama, ilgili Bakanlıklardan alınan 3’er aylık raporlarla takip edilmeye başlandı.
2006 Ülkemiz, GODKA girişimi çerçevesinde oluşturulan ve eş-başkanlığını İtalya ve Yemen’le birlikte yürüttüğümüz Demokrasi Yardım Diyalogu mekanizması kapsamında “Kadının Toplum içindeki Rolünün Güçlendirilmesi” temalı diyalog sürecini üstlenmiştir. Bu süreç, TESEV’le işbirliği içinde yürütülmektedir. DYD bünyesinde sivil toplum kuruluşlarının katılımlarıyla Haziran 2005 ve Şubat 2006’da İstanbul’da düzenlenen sempozyumların ardından, 22-23 Mayıs 2006 tarihlerinde Ankara’da hükümetler arası bir konferans gerçekleştirilmiştir.
2006 Meclis Araştırma Komisyonu, Temmuz 2006’da, alınacak önlemleri ve bunlardan sorumlu olması öngörülen birimlerin ve kurumların isimlerini içeren kapsamlı listeyi havi bir rapor yayınlamıştır. Söz konusu liste bir Başbakanlık Genelgesi olarak 4 Temmuz 2006 tarihli Resmi Gazete ’de yayınlanmıştır. Anılan genelgeyle, ilgili birimler ve kurumlar, çocuklara yönelik şiddet konusunda Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’na, kadınlara yönelik şiddet konusunda ise Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü’ne üç ayda bir rapor sunmakla sorumlu kılınmışlardır.
2006 yılının ikinci yarısında AB Dönem Başkanlığını yürüten Finlandiya’nın öncülüğünde, cinsiyet eşitliğini konu alan bir konferans da EUROMED kapsamında 14-15 Kasım 2006 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmiştir. İKÖ çerçevesinde kadın konularındaki ilk Bakanlar Konferansı 21-22 Kasım 2006 tarihlerinde İstanbul’da yapılmıştır.
2006 Avrupa Konseyi bünyesinde 27 Kasım 2006 tarihinde Madrid’de yapılan bir konferansla başlatılan “Aile İçi Dâhil, Kadınlara Yönelik Şiddetle Mücadele Kampanyası’na aktif olarak iştirak edilmesi öngörülmüştür.
2007 Gelir Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle hane içinde kadınlar tarafından üretilen ürünlere vergi muafiyeti getirildi.
2007 14.01.1998 tarihli ve 4320 sayılı Ailenin Korunmasına Dair Kanunun 1 ve 2.maddesi değiştirilmiştir.
2008 Sosyal sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çıkarıldı.
2008 5763 sayılı “İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” u onaylandı. İşletmeler kreş hizmetlerini dışarıdan alabilecekler. Kadın ve genç istihdamı da desteklenmiştir.
2008 Hazırlanan teşvik paketiyle Kadın ve gençlerin istihdamı arttırmak amacıyla, Sosyal Güvenlik Kurumu prim desteği ve ev de üretime teşvik getirilmiştir.
2009 Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu Kanunu çıkarıldı.
2010 Çıkarılan Başbakanlık Genelgesi ile Kadınların sosyal ve ekonomik konumlarının güçlenmesi iş ve toplumsal hayatta “kadın-erkek eşitliğinin” sağlanması, kadın istihdamının arttırılması amacıyla “Kadın İstihdamı Üst Kurulu” oluşturuldu. Cinsiyete dayalı ayrımcılıkların önlenmesi uygulamalarının takibine başlandı.
2010 Anayasa’da yapılan değişiklikle kadınlar, çocuklar, özürlüler, yaşlıların Haklarının korunması yönünde alınacak ilave tedbirlerin “eşitlik” ilkesine aykırı olmadığı Anayasal güvenceye alındı.
2011 Kadınlara yönelik şiddet ve Aile içi şiddetin önlenmesi ve bunlarla mücadeleye ilişkin olarak hazırlanan Avrupa Konseyi sözleşmesini (İstanbul Sözleşmesi) Avrupa Konseyi içinde onaylayan ilk ülke Türkiye olmuştur
2012 Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun Tasarısı TBMM’ye sunuldu.
2012 TBMM Şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla alınacak tedbirlere ilişkin usul ve esaslar, genel Kurul’da görüşülerek kabul edildi.
2012 Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun 28239 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir (www.tbmm.gov.tr. Erişim Tarihi: 18.04.2017).
KAYNAKÇA
KUZGUN, Yıldız ve A.SEVİM, Yıldız (2004), Kadınların Çalışmasına Karşı Tutum ve Dini Yönelim Arasındaki İlişki. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, yıl: 2004, cilt: 37, sayı: 1, 14-27.
ÖZTAŞ, Cemal (2012), Kırsal Kalkınma ve Kadın. Türk Dünyası Araştırmaları. Issue 197, p71-92. 22p
http://www.kadinininsanhaklari.org Erişim: 16.07.2018.
www.tbmm.gov.tr.html. Erişim Tarihi: 18.04.2017