Masanın etrafında oturmuş, öğle arasının geçmesini bekleyen öğretmenlerden kimisi çayını yudumluyor, kimisi yemeğini hızlıca yiyor, diğerleri ise koyu bir sohbete kapılmış gidiyordu. Belkıs bütün bu gürültünün arasında gençliğin getirdiği bir umursamazlıkla kendince kendinden daha olgun öğretmenleri dinliyor, ancak konuşulanlara bir mana veremiyordu.
45-50 yaşlarına gelmiş insanların ne kadar beklentileri, ne kadar hayalleri, ne kadar şikayetleri vardı? Üstelik bütün bunlar ne kadar gereksizdi? Bunca zaman ne yapmışlardı? 45-50 yaşına gelmiş bir insan hala ancak yirmili yaşlardaki bir gencin kurabileceği hayallerin peşinden neden koşardı? Masanın etrafındakilerden birisi evine alacağı yeni koltuk takımının heyecanını yaşıyor, diğeri yeni aldığı gömleğin üzerindeki kelebek motiflerinin renklerinden ne kadar da coşkuyla bahsediyordu. Zerda Öğretmen ise yeni başladığı lisans programının eğitimlerinden büyük bir sevinçle söz ediyordu.
Derken Çiçek öğretmen odaya girdi. Yüzünün asık olduğunu gören diğer öğretmenler kendisine ne olduğunu sordular. Çiçek Öğretmen sabah saatlerinde idareden izin almak zorunda kaldığını çünkü çocuğunun bakıcısının işi bıraktığını anlattı. Evladına bakmak için ücretsiz hakkını kullanmayı çok istediğini ancak ücretsiz izin alması halinde maddi imkansızlıklarla karşı karşıya kalacağını söyleyerek dert yandı. Ardından masadaki atıştırmalıklardan birini ağzına attı ve çayını almak üzere yerinden kalktı.
Bu konu üzerine masadaki sohbet giderek maddi imkansızlıklardan ve zengin olma hayallerinden söz edilen bir konuşmaya dönüştü. Öyle ki hayaller havada uçuşuyor, son model arabalar, evler ve daha pek çok beklenti birbiri ardına sıralanıyordu. Bu sırada duyduklarını oldukça garipsemiş olacak ki 22 yaşındaki Belkıs’ın ağzından şu cümleler döküldü:
‘Aman, İnsanın kırk yaşından sonra parası olsa ne olacak ki?’
Bir anda masadaki bütün heyecan sönmüş gibiydi. Birkaç saniye süren sessizliği ardından Zerda Öğretmen’in söylediği şu cümle, Belkıs’ın zihninde yıllar sonra bile silinmeyecek bir iz bıraktı:
‘Öyle deme Belkıs, insan kaç yaşına gelirse gelsin içinde hayal kuran bir genç hep kalır. İnsanı içindeki o heves hiç susmaz.’
Aradan yıllar yıllar geçti. Belkıs da 45 yaşına geldi. Bir zamanlar kendisinden yaşça büyük insanların hayallerini, beklentilerini ve heyecanlarını anlamlandıramayan genç kız, şimdi kendi hayallerinin peşinden koşmaya devam ediyordu. Üstelik hayat ona hiç de kolay davranmamış dahası hiç acımamıştı. Ekonomik güçlükler, sağlık problemleri, toplumsal baskılar, siyasi hayal kırıklıkları, akademik mücadeleler ve ailevi sorunlar arasında yıllarını geçirmiş, zaman zaman kendisini başladığı noktadan çok uzakta, zaman zaman kendini hala yolun başında o küçücük kız çocuğu gibi hissetmişti. Gençliğinde yaşın insana beraberinde büyük bir olgunluk, güç ve hayat karşısında sarsılmaz bir denge, dik bir duruş, bakış ve inanç getireceğini sanmıştı. Oysa yaş almak bütün cevapları bulmak demek değildi. Ömür Dursun Ali Akınet'e ait olan ve Musa Eroğlu’nun yorumuyla hayat bulan o cümle kadardı:
‘Geçtim dünya üzerinden,
Ömür bir nefes derinden…’
Evet ömür bir nefes kadardı sanki. Yaş almak da bütün sorulara cevap bulmak demek değil, bütün sorunları çözmüş olmak demek değildi bilakis bazen sorularla daha uzun süre yaşamayı öğrenmek, bazen ise çözememek demekti…
İnsan başkalarının yaşını çoğu zaman kendi hayat tecrübesinin sınırlarından değerlendirir. Henüz yirmili yaşlarında olan biri için 45 yaş, hayatın büyük ölçüde tamamlandığı, beklentilerin şekillendiği, belli bir düzene kavuşulduğu bir bakıma unu eleyip eleğin asıldığı bir dönem gibi görünebilir. 35 ‘ini geçmiş bir insanın ekonomik güce, duygusal olgunluğa, akademik doygunluğa, mesleki başarıya, toplumsal statüye çoktan ulaşılmış olması beklenir. Özellikle gençlik yıllarında takvim yapraklarının ilerlemesinin hayatın bütün meselelerini kendiliğinden çözüme kavuşturacağı hissini verir.
Oysaki insanın yaşı ile hayatın ona sundukları arasında her zaman doğrusal bir ilişki yoktur. Kimi insanlar henüz gençliklerinin baharında bir ömürlük mücadele sonunda dahi elde edilemeyecek bir hayat yaşayabilirken, kimileri yıllarını kendilerine sadece insan gibi yaşanacak bir hayat kurmak uğruna geçirir. Kimi hayallerine erken kavuşur, kimi ise başkalarının çoktan geride bıraktığını düşündüğü başlangıçlara kırkında, ellisinde, hatta daha ileriki yaşlarda ulaşır.
Her insanın hayallerine ulaşabileceği imkan ve koşullar aynı değildir. Bazılarının hayallerine kavuşmak için tek ölçütü zaman iken, bazıları yıllarını başkalarının sorumluluklarını sırtlanarak, hayatın karşısına çıkardığı sosyal, ailevi, ekonomik, akademik, sağlık gibi güçlüklerle mücadele ederek geçirir. İnsanın hayalleri değil de onlara ulaşabileceği imkanlar gecikir. Bu nedenledir ki insanın bugüne bulunduğu konuma bakarak neleri başaramadığını sorgulamak, onun hangi mücadeleleri kazanarak bu noktaya ulaştığını görmezden gelmek olacaktır.
Bizlerin en büyük yanılgısı insanları sadece yaşlarına bakarak değerlendirmek ve onlardan o yaşa uygun bir hayat performansı beklemektir. Üstelik bunu yaparken aynı zamanda genç kuşaklar olarak kendimizden büyüklere yeterince saygı gösterdiğimiz tartışılır bir konu iken yaş almış büyüklerden olağanüstü bir olgunluk, sabır, sebat ve anlayış beklemekteyiz. Yaşlı saydığımız insanların hayallerini küçümserken onların yaşama sevincini de sorgulama haddini de kendimizde bulabilmekteyiz.
Bilmeliyiz ki kiminin bir ömre sığdırdığı mücadele sonunda elde ettiği edinimlere daha anne karnında sahip olan yüzlercesi var. Diğer tarafta 60’ına gelmiş ve hala kendine bir yaşam alanı açmaya çalışan milyonlarcası…Bu nedenle insanların yaşlarına bakarak hayallerinin sınırlarını çizemeyiz. Yaş almış olmak hayal kurma hakkından vazgeçmek demek değildir. İnsanların neyi ne zaman başaracağına, neyi ne zaman isteyeceğine karar verecek bir yaş-hayal-olgunluk cetveli de yoktur.
Hayat rakamlarla ölçülen niceliksel bir süreç değildir, hayat imkan ve olasılıklar ekseninde şekillenen niteliksel bir yolculuktur. Unutmayın ki sizin sıradan olarak tanımladığınız bir günü bir ömür boyunca yaşayamayan bekleyen niceleri var. Bu yüzden ne kendinizin ne de başkasının hayallerine zaman sınırı koyun. Bugün geriye dönüp baktığımızda 22 yaşındaki Belkıs’ın anlayamadığı şeyi 45 yaşındaki Belkıs’ın çok iyi anladığını görürüz. İnsan kaç yaşına gelirse gelsin içinde bir yerlerde yeniden başlamak, yeniden başarmak ve yeniden hayal kurmak isteyen bir genç taşır. Zerda öğretmenin yıllar önce söylediği gibi:
‘İnsan kaç yaşına gelirse gelsin içinde hayal kuran bir genç hep kalır. İnsanı içindeki o heves hiç susmaz.’
İnsan yaşama ve yeniden başlama arzusu taşıdığı sürece geç kalmış sayılmaz. Henüz geç değil, hiçbir zaman da geç olmayacak.
HAZIRLAYAN: MEHTAP ŞİMŞEK GÜRKAN