Hiçbir şey yapmayarak risk almadan yaşamak eleştiri ile karşılaşmamaktır. Kolomb’un Amerika’yı keşfetmesi risk alarak yorulmasından ve uğraşmasından kaynaklanmıştır. Oysa ‘’deniz işte orada herkes gider’’ deseydi uğraşta bulunmayacaktı. Aktiviteyi ertelemiş olacak ve tehlikeyle karşılaşmayacaktı. Sosyal kaygılarımız nedeniyle eleştirileceğimizden korkarak toplum karşısında iletişim kurmaktan kaçınmaktayız. Böylelikle rezil olmadığımızı düşünerek öğrenme aktivitemizi engellemekteyiz. Oysa öğrenme aktivitesi rezillikle ve sosyal korkuyla ilgisi yoktur. Başarısızlık kabul edilerek önyargıyla pekiştirilerek süreç geliştirilmesi engellenmiş olur. Reddedilme ve eleştirilmeden kurtulunduğu zannedilir. Belirsizlik, boşluk, hiçlik, kontrol edememe durumları öne çıkar. Özgüvensizlik nedeniyle yetkisiz ve yetersiz kişilerin kuklası olunmaktadır.
Erteleme haline medyanın ve toplumun etkisi şunlardır: akademik ve günlük sorumluluk ihmal edilir. Zaman algısı kaybolduğundan boşluk ve hiçliğe düşülür. İrade eksikliğinden dolayı suçluluk ve kaygı pekişerek katılaşır ve başa çıkmak mümkün olmaz.
Tarihi açıdan yaşamı kaçırma riski belirginleşmekte. Waterloo savaşında olduğu gibi düşmana toparlanma imkanı verilerek başarısız sonuca ulaşılmaktadır. Salgın hastalıklardan korunma ve karantinada tedbir almayı engeller. Küresel iklim ve sanayi tedbirlerini engellediği için sorunlar artar.
Duygu düzenlemesi: kısa vadede anlık rahatlama ve mutluluk getirir. Keyiflidir. Uzun vadede kısır döngülü özsaygı düşerek bıkkınlık ve çaresizlik belirginleşir. Duygu depresif hal alır.
Davranış üzerine etkileri: suçluluk ve kendini eleştirme belirginleşir. Kaygı ve kronik stres davranışa dönüşür. Analiz felcine bağlı ya hep ya hiçe geçilir. Mükemmelliyetçilik gereği daha iyi iş yapılacağı zaman ve yer zannı oluşur. Motivasyon ve performans düşer, sosyal çatışmalarımız belirginleşir. Sürekli işleri son dakikaya bırakma olduğundan eksik ve yapısal bozukluklu karar verilir. Alışkanlık ve tutum başkasına bağımlılıkla yer değiştirir.
Bilişsel açıdan: yönetici işlev bozukluğu sonucu başlatma güçlüğü, odaklanamama, planlamada zorluk gibi durumlar ortaya çıkar. İçsel çatışma belirginleşir, odaklanma ve dikkat sorunları ortaya çıkar. karar felci gözlenir. Büyük bir ödülden ziyade küçük bir ödül öne çıkarak geçici indirim tarzında sistem bozulur.
Buridan eşeği acıktığı ve susadığı için su ve samanla karşılaştığında hangisine öncelik vereceğini bilemeyip karmaşa halinde kalmaktadır. O yüzden sıralama yaparak önceliklemeli işlem yapması gerekiyor. Kant’’İnsan neyi bilebilir, ne yapabilir ve ne ümit edebilir?’’ cümleleriyle aktif eylemde bulunmanın aydınlanma yolu olduğunu açıklamıştır. Kant aklını kullanma cesareti göster diyerek insanların aktivitede bulunma korkusunu dile getirmiştir. Bu konuda yapılması gerekenlerin anlaşılması amacıyla bu yazı hazırlanmıştır.
Sıklığı ve önemi: hemen hemen her insan erteleyerek eleştiriden kaçınacağını anlamıştır. Günlük yaşantımızda da hızlı düşünme yaparak konuştuğumuz insanı anlamama ve önyargıda kalma durumuyla baş başa kalmaktayız. Kahneman acil durum dışında yavaş düşünerek karar vermenin gereğini ve sistematik analizin kritik anlarda yararını vurgulamıştır.
Çözüm açısından 5 dakika kuralı uygulanabilir. Bu kurala göre bir işe başlamadan önce ‘’bu işi 5 dk yapıp bırakacağım’’ deyin. Pomodoro tekniğine göre 25 dk çalışıp ardından 5 dk mola verin. Görevleri atomize ederek yani büyük bir iş yapmadan önce ilk olarak küçük adımlarla başlayarak yapın. Arzu eşleştirmesine göre sevmediğimiz bir iş ile zevk aldığımız bir işi birleştirebiliriz. Bilişsel açıdan beynin işi tehdit olarak algılamamsı için küçük parçalara ayırarak işler tamamlanır.
Diye yazsak ne düşünürsünüz?