Çocuk Anne ve Annelik Görmemiş Anne
.
‘Çirkin Ördek Yavrusu’ masalını bilirsiniz ya; ördek anne farklı ve çirkin olan yavruyu diğer kardeşlerine ya da çiftlikte yaşayan diğer hayvanlara karşı savunmaya çalışırken, bir noktadan sonra yorulur ve farklı olan yavruya “Keşke artık uzaklara gitsen.” deme noktasına gelir. Yolculuğu boyunca sıkıntılar yaşayan yavru, sonunda güzeller güzeli bir kuğu olduğunu anlar ve gerçek ailesine kavuşur.
.
Masalda her yavruya odaklandık, evet; belki ana tema orada gizliydi. Ancak geçenlerde okuduğum bir kitapta Çirkin Ördek Yavrusu’nun annesi ele alınmıştı ve gayet şaşırtıcı bir şekilde annenin yaşadığı zorluklar ve onun da annelik görmemiş bir anne olabileceği işlenmişti. İlgi çekici değil mi?
.
Bu öyküde geçen anne; bizzat kendisi annelik görmemiş bir kadın olabilir ya da psişik olarak çok genç ya da çok safdil olan, kırılgan annelerden biri olabilir. Belki de annesi ya da kültürü tarafından o kadar çok eziyet görmüştür ki yeni annelik hâline eşlik eden “ışık saçan anne” tipine layık görmez kendini.
.
Belki de tam bu noktada “çocuk anne” kavramı devreye girer.
.
Her yeni anne bir çocuk anne olarak başlar işe. Çocuk anne çocuk sahibi olacak yaştadır ve kendisini doğru yerlere yönelten doğru içgüdülere de sahip olabilir; ancak özünde onu teşvik eden, cesaretlendiren ve destekleyen daha deneyimli bir kadına ya da kadınlara ihtiyaç duyar.
.
Toplumlar genelde bu daha deneyimli, yaşlı ve destekleyici annelerin bulunması konusunda sıkıntı çekmemiştir. Bazı kültürlerdeki doğum ritüelleri olsun, bazı dinlerdeki arınma ve vaftiz törenleri gibi uygulamalar olsun, çocuk annenin yanında olan destekleyici anneler tarafından gerçekleştirilir. Bazen bu roller abartılıp annenin çok üstüne gelinmesine yol açsa da anneye yol gösteren, onu rahatlatan ve rehberlik eden özellikleri vardır.
.
Ne var ki geçmişte doğal olarak var olan bu destek mekanizmaları, modern yaşamın içinde giderek zayıflamış gibi görünüyor.
.
Bugün sanayi toplumlarının çoğunda genç anneler artık daha yalnız kuluçkaya yatmakta, yavrularını büyütmekte ve onlara yararlı olmaya çalışmaktadır. Birçok kırılgan anneye, çocuk anneye ve annelik görmemiş anneye doğduğundan, kendileri de içlerinde benzer bir “kendi kendine annelik yapma” tarzına sahip olabilirler.
.
Belki de bu yüzden “yetersiz anne” diye gördüğümüz bazı kadınların hikâyesine biraz daha yakından bakmak gerekir. Çünkü bazen karşımızda yalnızca çocuğuna annelik etmeye çalışan bir kadın değil, aynı zamanda kendi içindeki çocuğa da annelik etmeyi öğrenmeye çalışan bir kadın vardır.
.
Sözün başına dönecek olursak, kimi zaman zayıf annenin kendisi de ördekler tarafından büyütülen bir kuğudur. Yavrusuna faydası dokunabilecek kadar kısa bir sürede gerçek kimliğini bulamamıştır.
.
Bu durumda, kızı ergenlik sürecinde kadının doğasının gizemleri ile uğraşırken, anne de kendisini sempati sancıları çekip kuğu olmaya dönük istekler taşırken bulur.
.
Peki, böyle bir durumda çare ne?
.
Çare, içerideki genç anneye annelik yapmayı öğretmektir. Bu, dış dünyadaki daha yaşlı ve akıllı, tercihen sağlam sinirlere sahip olan gerçek kadınlardan gözlem yoluyla öğrenilebilir.
.
Belki de annelik yalnızca çocuğa bakmayı öğrenmek değildir. Bazen insanın kendi içinde annelik görmemiş o genç kadını bulması ve ona ilk kez kendisinin annelik etmesi gerekir.
.
Çocuk annelere ithafen…
.
Estes (2003). Kurtlarla koşan kadınlar. Ayrıntı.