NÜFUS KONUSU MİLLİ GÜVENLİK SORUNUDUR
Prof. Dr. Mustafa TALAS
Sinop Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü
Devlet ve toplumlar için nüfus konusu stratejik bir anlama sahiptir. Sayısal olarak temsil ettiği grup, topluluk ya da topluma güç vermesi bakımından stratejiktir. Hele bir de aynı sayısal gücü niteliksel olarak donatmışsanız güç olma durumu katlanarak artmaktadır. Bu olgulardan ötürü eskiden beri bizim toplumda “çam dalıyla gürler” biçiminde bir atasözü hep sayısal üstünlüğün verdiği bir kudreti anlatmaktadır.
Kültürel kodlar açısından da analiz ettiğimiz zaman günümüzde kırsalda ve geçmişte hem kırsal hem kentsel bölgelerde kalabalık aile ve topluluklara yan göz ile bakılmazdı. Hem statü açısından hem prestij açısından ve hem de zenginlik kaynağı durumlar açısından kalabalık nüfus merkezi konum kazandıran bir olgu niteliğindeydi.
Cumhuriyetin ilk yıllarında savaş sonrası toplumun toparlanması açısından da nüfus meselesi stratejik olarak önem verilen bir olguydu. Çünkü ilk nüfus sayımı olan 1927 Nüfus Sayımının verileri bizim için alarm vaziyeti demek oluyordu. Üretim gücünü kaybetmiş, çoğunluğu yaşlılar, çocuklar, kadınlar ve çeşitli sakatlıkları bulunan bireylerden oluşan nüfus yapısı bel büken türdendi. Bu yapının tez elden düzeltilmesi nüfusun hızla artan bir yapı kazanmasına bağlıydı. Alınan önlemler ile kısa sürede nüfus genç ve dinamik bir yapı kazanmış oldu. Bu durum uzun bir süre sürdürülebilir oldu.
Belirli bir aşamadan sonra nüfustaki artışın iyi bir şekilde eğitilip donatılamaması durumunda risk teşkil edeceği ve bundan dolayı da doğum kontrol yöntemleriyle denge kazanması gerektiği düşüncesi egemen oldu. Bu düşüncenin politik elitin önemli bir kesiminde kabul gördüğü dönemler yaşandı. Bu dönemlerde nüfus artış ivmesi önce duraklama eğilimine girdi. Sonra sert bir şekilde düşüş eğilimi yaşanmaya başladı.
Öyle ki, nüfusun kendini yenilemesindeki temel ölçüt olan kadın başına düşen çocuk sayısı 1.41 seviyelerine kadar düştü. 2 seviyesinin altı her şekilde tehlike anlamına geleceği için daha aşağıdaki seviye de alarm seviyesi demek oluyordu.
Biz bugün biraz da bu olgunun nasıl düzelme yönünde tabloyu değiştireceğine bakalım: Genelde büyük bir grup Türkiye’de ekonomik koşulların bu azalmanın ana nedeni olduğu görüşünü savunmaktadır. Elbette ekonomik koşullar önemli bir gerekçedir. Ama ondan daha önemli etkiye sahip başka nedenler de vardır. Bu görüşü de savunanlar vardır. Ancak sesleri daha cılız çıkan türdendir. Daha fazla etki sosyo-kültürel ve sosyo-psikolojik faktörler ile öne çıkmaktadır. Bir defa evlenmemeyi tercih edenlerin önemli bir kısmının ekonomik refah seviyesinin çok yüksek olması sosyo-kültürel ve sosyo-psikolojik nedenlerin etkisinden kaynaklanmaktadır. Dahası evlenip de çocuk sahibi olmak istemeyenlerin de çok önemli bir kısmı ekonomik refah seviyesi yüksek kişilerden oluşmaktadır. Bu grubun büyük çoğunluğunun konforunu bozmak olarak gördüğü çocukların sorumluluğundan kaçtığı görülmektedir.
Evlenmek ile sadece cinsel ilişki serbestliği arasında bağ kurma anlayışına sahip bir grup zihniyetin de etkisiyle, evlilik dışı ilişkilerin cazipleşmesi durumu söz konusu olmaktadır. Bu da doğrudan doğruya aile kurumunu tehdit eden bir sosyo-kültürel olgu olarak karşımızda durmaktadır. Bunun yanı sıra kültürümüze ters düşen farklı cinsiyetçi yaklaşımların etkisiyle aile kurmaktan uzaklaşan bireyler de ailenin ve doğal olarak da üremenin tehdidi olarak devreye girmektedir. Doğal olarak bunun da sonucunda nüfus artışı sekteye uğramakta ve hatta azalma eğilimine girmektedir.
Bütün bunlardan başka geriye kalan kitle içerisinde de evlenmek isteyip de yuva kıracak ekonomik güce sahip olmayanlar da evliliği erteleyenler ya da hayatından çıkaranlar olarak yer tutmaktadır. Bu durum da nüfus artışının zayıflamasında faktör olarak rol oynamaktadır denilebilir.
Bu gerekçelerden çok daha farklı gerekçelerle de aile kurmayan ya da kuramayan insanlar da toplumda bulunmaktadır. Hangi faktör etkisiyle olursa olsun nüfusun ana kitlesinin nüfusunun üretim gücünü kaybetmeye başlaması ciddi bir milli güvenlik sorunudur. Zaman içerisinde azınlık konumuna düşme riski bile bulunmaktadır.
Bu hususla bağlantılı olarak can alıcı soru şudur? Rahatı yerinde olan ve ekonomik olarak iş beğenmeyecek vaziyette olan insanlarda olan kaygılar hayatta kalma mücadelesi verenlerde neden olmuyor? İş beğenememe gibi bir durumu olmayan insanların evlenmeme, çoğalmama, nüfusunu yenilememe problemi de olmuyor. Temel neden ekonomik olsa yoksul kitlelerin ekonomik kaygı ile nüfusunu yeniden üretme derdinde olmamaları gerekirdi.
Ancak bu demek değildir ki nüfusun artış hızını yeniden kazanmak için ekonomik tedbirler alınmasın! Elbette hem de çok ciddi tedbirler alınsın. Bütçe desteği, ev desteği, eşya desteği, anlamlı başka mali tedbirler arttırılsın. Özellikle genç nüfustan samimi olarak evlenmek isteyip de ev kuramayan gençlere devletin kurumları, belediyeler, özel sektördeki bazı güçlü kuruluşlar teşvik tedbirleri geliştirsin. Hatta bir araştırmacı grubu oluşturulup bu artış dengesini kendi lehine çeviren Kazakistan ve Özbekistan gibi Türk Cumhuriyetlerinin deneyimleri incelensin, raporlar hazırlansın. Kardeş topluluklardan da komisyonlar tesis edilsin ve Türkiye’ye getirilsin. Aynı başarı burada da gerçekleştirilsin.
Nüfusumuz alarm veriyor! Çok kısa sürede çok ciddi tedbirler almazsak gücümüzün kaynağı olan insan potansiyelimizi kaybedeceğiz. Önce yaşlanan nüfusumuzu zaman içerisinde kaybedeceğiz. Şartlar böyle devam ederse kısa bir süre içerisinde nüfusumuzun 55 milyonlara kadar düşeceği tahmin edilmektedir. Nasıl ki zamanında 13 milyon nüfustan kısa sürede 10 milyon genç yetiştirdiysek, yine bu 86 milyondan yeni nice 10 milyonları yetiştirebiliriz.
Saygılarımla