1- Bir insanın değerleri olmadan yaşayamayacağını nedenleriyle birlikte açıklar mısınız?

Aslında değerler olmadan da yaşanabilir. Ancak bu tercih bile bir değere dayalıdır. Kişi, hayatını sadece kişisel menfaatleri üzerine inşa edebileceği gibi ülkesini, insanlarını, çocukları, çevreyi, hayvanları, bitkileri düşünerek de bir yaşam tercih edebilir. Sonuçta bu tercihlerin altında da birer değer bulunmaktadır. Bu değerler bazen aracı değerler olabildiği gibi bazen de amaç değerler olabilir. Örneğin para, iyi yaşamanın bir aracı olabileceği gibi, kişinin tek amacı da olabilir. Önemli olan araç değerleri amaç haline getirmemektir. Sonuçta yaptığımız her davranışın, her konuşmanın, her değerlendirmenin altında gizil bir değer vardır. Değerler, yüklenen anlamlar ile somutlaşmaktadır ve genel olarak değerlerin nesnel içerikleri yoktur.

2 - Bir insanın değerlerinin oluşumunda hangi etkenler rol oynamaktadır?

Birer anlam haritası olarak değerlerin oluşumunda “aile, kültürel ve sosyal çevre, kültürel sermaye, din, sosyal sınıf, akranlar ve referans gruplar, grup üyelikleri” gibi pek değişkenin etkisi olabilir. Aslında burada sayılan değişkenlerin tamamında deneyimler ve yaşanmışlıklar söz konusudur. Çünkü değerler eylemle ortaya çıkmaktadır. Kişi değer dünyasını bu değişkenlerle birlikte inşa edebileceği gibi bu değişkenlere rağmen de inşa edebilir.

3 - Değerlerin oluşumunda ailenin eğitim durumuna değinir misiniz?

Değerlerin oluşumunda aile “sosyal sınıf, eğitim düzeyi, çocuk yetiştirme biçimi, din algısı, kültürel sermaye” gibi konular üzerinden belki de en önemli değişkendir. Ailenin eğitim durumu denildiği zaman akla sadece belirli bir eğitim düzeyinin tamamlanması (ortaokul mezunu olmak, üniversite mezunu olmak gibi) gelmemelidir. Çünkü bu eğitim düzeylerini tamamlamak birer diplomadan öteye gitmeyebilir. Teorik olarak eğitim düzeyi arttıkça kişilerin daha hoşgörülü, daha empatik, iletişime daha açık, çevreye daha duyarlı vb. olması beklenebilir. Ancak bunlar sadece birer beklenti olarak da kalabilir. Bu bağlamda eğitim düzeyi denildiğinde akla gelmesi gereken kavram Bourdieu’nün (1986) kültürel sermaye kavramı olmalıdır. Çünkü kültürel sermaye, hâkim değerler ve eğitimle kazanılan sosyal niteliklerin toplamı ile ilgilidir. Ailenin sahip olduğu yeterlikler, dil becerileri, gelenek-görenekler, ahlaki yapı, kültürel birikim, çevre ve bunlar gibi özellikler çocuğun kültürel sermayesinin oluşmasında önemli role sahiptir. Değerlerin oluşumuna bu konular etrafında bakmak gerekir.

Yorumlar (0)