“Nerede o eski bayramlar?” cümlesi, özellikle bayram dönemlerinde toplumda en sık duyulan serzenişlerden biridir.

Toplumumuzda bayram öncesinde yemeklerin hazırlanması, ev temizliğinin yapılması, bayram alışverişlerine çıkılması gibi gelenekler uzun yıllardır varlığını sürdürmektedir. Bayram sabahı erkeklerin bayram namazına gitmesi, çocukların bayramlık kıyafetlerini heyecanla giymesi, aile büyüklerinin ziyaret edilmesi ve vefat eden yakınlar için kabir ziyaretlerinde bulunulması bu kültürün önemli parçalarıdır. Çocuklar aldıkları harçlıkları sevinçle sayarken, büyükler aynı sofranın etrafında buluşmanın mutluluğunu yaşamaktadır. Kuşaktan kuşağa aktarılan bu ritüeller, bayramların toplumsal hafızamızdaki yerini güçlendirmektedir.

Ancak değişen yaşam koşullarıyla birlikte bayramlara yüklenen anlamlar da dönüşmektedir. Özellikle orta yaş ve üzerindeki bireyler, eski bayramların daha samimi olduğunu sıkça dile getirmektedir. Fakat burada biraz da nostaljinin etkisini düşünmek gerekir.

Uzman Psikolog Beyhan Budak, bu durumu “Pembe Panter Sendromu” olarak açıklamaktadır. İnsan zihni geçmişin çoğu zaman güzel taraflarını hatırlarken, yorucu ve zor yönlerini geri plana atmaktadır. Bu nedenle geçmiş, olduğundan daha kusursuz görünmeye başlayabilmektedir.

Bugün yeni neslin bayramları biraz daha “tatil” olarak görmesi de sıkça eleştirilmektedir. Ancak ağır çalışma koşulları, yoğun tempo ve insanların giderek artan zihinsel yorgunluğu düşünüldüğünde, bayramı bir dinlenme fırsatı olarak görmek de anlaşılabilir bir durumdur. Belki de insanlar artık yalnızca ziyaret etmeye değil, biraz durup nefes almaya da ihtiyaç duymaktadır.

Yine de dini bayramlar, toplumları bir araya getiren en özel değerlerden biri olmayı sürdürmektedir. Kırgınlıkların azalmasına, insanların birbirini hatırlamasına ve aile bağlarının güçlenmesine katkı sağlamaktadır. Ancak bayramın ruhu; zorunlulukta değil, samimiyette yaşar. Çünkü bazen içten bir telefon konuşması bile, uzun ama gönülsüz bir ziyaretten daha anlamlı olabilir. İnsanları maddi ve manevi olarak zorlamadan ve yormadan bayramlar yaşatılmalı.

Belki de mesele eski bayramları geri getirmek değil; bayramların özündeki paylaşma, dayanışma ve hatırlama duygusunu bugünün dünyasında yeniden yaşayabilmektir.

Karaman, K. (2010). Ritüellerin Toplumsal Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2010(21), 227-236. https://izlik.org/JA25YH48BX

Yorumlar (0)