ÖĞRETMENLERDE MESLEKİ TÜKENMİŞLİK

1. Mesleki Tükenmişlik Nedir?

Mesleki tükenmişlik, uzun süreli stresin bir sonucu olarak ortaya çıkan psikolojik bir durumdur. Öğretmenler için bu durum, duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve düşük kişisel başarı hissi olarak kendini gösterebilir.

2. Öğretmenlerde Mesleki Tükenmişliğin Nedenleri

a) İş Yükü ve Zaman Baskısı: Sürekli artan müfredat ve belge işleri, ek dersler, nöbet görevleri ve yeni eğitim reformlarına uyum zorunluluğu öğretmenlerin iş yükünü artırmaktadır.

b) Duygusal ve Psikolojik Faktörler: Zorlayıcı öğrenci profilleri, yüksek veli beklentileri ve duygusal destek eksikliği öğretmenlerin psikolojik olarak yıpranmasına neden olabilir.

c) Yönetimsel ve Kurumsal Sorunlar: Okul yönetimiyle yaşanan iletişim problemleri, mesleki gelişim fırsatlarının yetersizliği ve eğitim politikalarındaki belirsizlikler tükenmişliği tetikleyen faktörler arasındadır.

d) Maddi ve Sosyoekonomik Faktörler: Öğretmen maaşlarının yetersizliği, ek iş yapma zorunluluğu ve mesleğe duyulan saygının azalması öğretmenlerin motivasyonunu olumsuz etkileyebilir.

3. Mesleki Tükenmişliğin Belirtileri

Fiziksel Belirtiler: Kronik yorgunluk, halsizlik, uyku problemleri ve bağışıklık sisteminin zayıflaması.

Duygusal Belirtiler: Sürekli kaygı ve depresyon hali, mesleğe karşı motivasyon kaybı, karamsarlık ve çaresizlik hissi.

Davranışsal Belirtiler: İşe ve öğrencilere karşı ilgisizlik, sınıf yönetiminde sertleşme veya aşırı tolerans, meslek değiştirme düşünceleri.

4. Tükenmişlikle Başa Çıkma ve Çözüm Önerileri

a) Bireysel Stratejiler:

• Zaman yönetimi becerilerini geliştirmek.
• Düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanmak.
• Kendi gelişimini destekleyecek eğitimlere katılmak.
• Meslektaşlarla dayanışma içinde olmak.

b) Kurumsal ve Politik Çözümler:

• Okul yönetimlerinin öğretmenlere psikolojik destek sağlaması.
• Mesleki gelişim fırsatlarının artırılması.
• İş yükünün azaltılması ve özlük haklarının iyileştirilmesi.

5. Sonuç

Öğretmenlerde mesleki tükenmişlik, uzun süreli stres, ağır iş yükü, yönetimsel sorunlar ve duygusal baskılar gibi çeşitli faktörlerin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Bu durum sadece öğretmenlerin bireysel sağlığını ve motivasyonunu değil, aynı zamanda eğitim sisteminin genel kalitesini de doğrudan etkilemektedir.

Öğretmenlerin yaşadığı tükenmişlik hissi, sınıf yönetimi, öğrenci başarısı ve genel okul iklimi üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. Bu nedenle, bireysel düzeyde öğretmenlerin stres yönetimi becerilerini geliştirmeleri, sosyal destek sistemlerini güçlendirmeleri ve mesleki gelişimlerini sürdürmeleri önemlidir. Aynı zamanda, eğitim politikalarının öğretmen refahını artıracak şekilde düzenlenmesi, iş yükünün dengeli hale getirilmesi ve okul yönetimleri tarafından daha fazla psikolojik destek sağlanması gerekmektedir.

Tükenmişlik sorununun çözülmesi için hem bireysel hem de kurumsal düzeyde kapsamlı önlemler alınmalı, öğretmenlerin fiziksel ve zihinsel iyi oluşunu destekleyen politikalar hayata geçirilmelidir. Ancak bu sayede öğretmenler, öğrencilerine daha iyi rehberlik edebilir ve eğitim kalitesi artırılabilir. Eğitimde sürdürülebilir başarı için, öğretmenlerin mutluluğu ve mesleki tatmini öncelikli bir konu olmalıdır.

Kaynakça

Maslach, C., & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Occupational Behavior, 2(2), 99-113.

Schaufeli, W. B., Leiter, M. P., & Maslach, C. (2009). Burnout: 35 years of research and practice. Career Development International, 14(3), 204-220.

Farber, B. A. (1991). Crisis in education: Stress and burnout in the American teacher. Jossey-Bass Publishers.

Türk Eğitim Derneği (2019). Türkiye'de öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri ve mesleki doyumları. TEDMEM Raporları.

Milli Eğitim Bakanlığı (2021). Öğretmenlerin mesleki tükenmişliği ve çözüm önerileri. MEB Yayınları.

Yorumlar (1)