(Devamı)

Dijital dönüşüm ve yenilikçi liderlik. Eğitim liderlerinin teknolojiyi yalnızca sınıf içi uygulamalarla sınırlı tutmayıp okul yönetiminde de etkili biçimde kullanmaları gerekmektedir (OECD, 2020). Dijital dönüşümcü liderlik, teknolojinin benimsenmesinin ötesinde, okulda yenilik, iş birliği ve öğrenme kültürünün geliştirilmesini amaçlar (Fullan, 2020). Bu liderlik anlayışı, öğretmenleri ve öğrencileri dijital becerilerle donatmayı ve kurumun tüm düzeylerinde sürdürülebilir gelişimi desteklemeyi gerektirir (UNESCO, 2021).

Hızla değişen eğitim ihtiyaçlarına uyum. YZ’nin eğitimdeki etkisi, eğitim liderlerinin değişime uyum sağlama ve stratejik düşünme kapasitelerini doğrudan etkilemektedir (Selwyn, 2019). Belirsizlik ve hızlı dönüşüm ortamında liderlerin, yenilikçi çözümler üretmeleri ve başarısızlıkları öğrenme fırsatlarına dönüştürebilmeleri önemlidir (Fullan, 2020).

Empati ve ilişki odaklı yönetim. YZ’nin analitik ve otomasyon işlevlerinin artmasıyla birlikte, eğitim liderlerinin empati, iletişim ve ilişki yönetimi becerilerine daha fazla odaklanmaları gerekmektedir (OECD, 2021). Öğrenciler, öğretmenler ve okul topluluğu ile güçlü ilişkiler kurmak, insan merkezli bir eğitim ortamının sürdürülmesi açısından kritik bir liderlik yetkinliği olarak öne çıkmaktadır (UNESCO, 2021).

Veriye dayalı karar alma. YZ, eğitim liderlerine öğrenci performansı, öğretim süreçleri ve okul yönetimine ilişkin büyük veri kümelerini analiz etme olanağı sunmaktadır (Zawacki-Richter ve diğ., 2019). Veriye dayalı karar alma, okulun gelişimini yönlendiren güçlü bir araç olmakla birlikte, bu verilerin pedagojik ve etik bir çerçevede kullanılması gerekmektedir (OECD, 2020).

Öğretmenlerin YZ kullanımına yönelik bilinçlendirilmesi. Eğitim liderleri, öğretmenlerin YZ’yi etkili ve bilinçli biçimde kullanabilmeleri için rehberlik ve mesleki destek sunmalıdır (Holmes ve diğ., 2019). Bu destek, öğretmenlerin iş yükünü azaltmak, öğretimi kişiselleştirmek ve okulun genel verimliliğini artırmak açısından önemlidir (UNESCO, 2021).

Pedagojik perspektiften YZ kullanımı. YZ’nin pedagojik bir bakış açısıyla uygulanması, eğitimdeki temel zorluklardan biri olarak görülmektedir (Selwyn, 2019). Eğitim liderlerinin, YZ’nin eğitim süreçlerine entegrasyonunda teknolojik olanaklar ile pedagojik amaçlar arasında denge kurmaları gerekmektedir (OECD, 2021).

YZ’nin eğitimdeki rolü büyüdükçe, eğitim liderlerinin okullarını geleceğe hazırlama sorumluluğu daha da artmaktadır (UNESCO, 2021). YZ’nin sunduğu olanaklar, eğitimde verimliliği artırma ve daha etkili öğrenme ortamları oluşturma potansiyeline sahiptir (Holmes ve diğ., 2019).

YZ’nin Riskleri ve Zorlukları

YZ’nin eğitimdeki faydalarının yanı sıra bazı risk ve zorlukları da bulunmaktadır:

Yanlış bilgi ve eleştirel düşünme kaybı. YZ’nin bilinçsiz veya denetimsiz kullanımı, yanlış bilgilerin yayılmasına ve öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerinin zayıflamasına yol açabilir (Selwyn, 2019).

Gizlilik ve güvenlik sorunları. YZ uygulamalarının yaygınlaşması, öğrenci verilerinin gizliliği ve güvenliği konusunda önemli riskler doğurmaktadır. Eğitim liderlerinin veri koruma ve etik kullanım konusunda açık politikalar geliştirmeleri gerekmektedir (Floridi ve diğ., 2018; OECD, 2020).

Sonuç olarak, YZ’nin eğitimde etkili, güvenli ve etik biçimde kullanımı; eğitim liderlerinin ve politika yapıcıların bilinçli, sorumlu ve stratejik kararlar almasını zorunlu kılmaktadır (UNESCO, 2021). Bu yaklaşım, hem öğrenci öğrenme çıktılarının iyileştirilmesine hem de eğitimde fırsat eşitliğinin güçlendirilmesine katkı sağlayacaktır.

YZ'nin Okul Yönetimini Dönüştürdüğü Başlıca Alanlar

YZ okul yönetiminde idari süreçlerden pedagojik karar almaya kadar birçok alanda köklü dönüşümler yaratmaktadır (OECD, 2020; Selwyn, 2019). Bu dönüşümün etkili olduğu başlıca alanlar aşağıda sunulmaktadır (Davenport ve Ronanki, 2018; OECD, 2020; OECD, 2021; Holmes ve diğ.,2019; Selwyn, 2019; Zawacki-Richter ve diğ., 2019).

İdari görevlerin otomasyonu. YZ, devamsızlık takibi, ders programı oluşturma ve raporlama gibi rutin idari görevleri otomatikleştirerek insan hatalarını azaltmakta ve yöneticilere önemli ölçüde zaman kazandırmaktadır.

Öğrenme yolculuklarını kişiselleştirme.YZ, öğrencilerin akademik geçmişleri, öğrenme hızları ve ilgi alanlarını analiz ederek kişiselleştirilmiş öğrenme deneyimleri sunmakta ve öğrenci performansını artırmaktadır.

İletişim ve katılımı artırma.YZ destekli sohbet botları ve iletişim sistemleri, öğretmenler, öğrenciler ve veliler arasında sürekli ve etkili iletişim kurulmasını sağlamakta; okul–veli iş birliğini güçlendirmektedir.

Veriye dayalı karar verme. YZ, öğrenci başarı verilerini ve öğretim stratejilerinin etkisini analiz ederek okul yöneticilerinin kanıta dayalı kararlar almasına olanak tanımaktadır.

Kaynak yönetimini verimli hâle getirme. YZ, bütçe planlaması, insan kaynağı kullanımı ve fiziksel altyapı yönetimini optimize ederek maliyet tasarrufu sağlamakta ve sürdürülebilirliği desteklemektedir.

Kayıt ve kabul süreçlerini basitleştirme. YZ tabanlı sistemler, başvuruları analiz ederek kabul süreçlerini hızlandırmakta ve adayların daha adil biçimde değerlendirilmesine katkı sunmaktadır.

Proaktif öğrenci desteği. YZ, akademik veya sosyal açıdan risk altında olan öğrencileri erken aşamada tespit ederek zamanında müdahale imkânı sunmakta; okul terkini azaltmaya yardımcı olmaktadır.

Gelecekte YZ’nin okul yönetim yazılımlarındaki rolünün daha da genişlemesi, öngörücü analizlerle kapasite planlamasının yapılması ve sanal asistanların öğrencilere kişiselleştirilmiş destek sunması beklenmektedir (Holmes ve diğ., 2019; OECD, 2021). Bu gelişmeler, okulları daha verimli ve etkili hâle getirme potansiyeline sahiptir.

YZ’ye Devredilebilecek İşler

Araştırmalar, okul yöneticilerinin günlük işlerinin büyük bir bölümünün rutin idari görevlerden oluştuğunu göstermektedir (Mintzberg, 2009; Davenport ve Ronanki, 2018). Bu görevler arasında zamanlama, raporlama, kaynak tahsisi ve veri analizi öne çıkmaktadır. Yapılan çalışmalar, yöneticilerin yaklaşık %73’ünün raporlama, %82’sinin zamanlama ve planlama, %67’sinin kaynak tahsisi ve %84’ünün veri analizi görevlerini YZ’ye devretmeye istekli olduğunu ortaya koymaktadır (Davenport & Ronanki, 2018; McKinsey Global Institute, 2017).

Buna karşılık, insan gelişimi, strateji oluşturma ve karmaşık problem çözme gibi görevler yöneticiler tarafından YZ’ye devredilmekte zorlanılan alanlar arasında yer almaktadır; çünkü bu görevler insan yargısı, deneyim ve bağlamsal değerlendirme gerektirmektedir (Mintzberg, 2009; Selwyn, 2019).

Araştırmalar, yöneticilerin karar verme süreçlerinde sıklıkla sezgi ve deneyimlerine dayandıklarını, rasyonel karar verme süreçlerinin ise karmaşık ve zaman alıcı olabildiğini göstermektedir (Kahneman, 2011). YZ, rasyonel ve veri temelli kararlar için güçlü bir destek sunarken, sezgisel ve belirsiz durumlarda sınırlılıklar taşımaktadır (OECD, 2020).

Bazı çalışmalarda yöneticilerin %58’inin, YZ algoritmalarının yeterince anlaşılmaması nedeniyle belirli işlevleri YZ’ye devretmeye hazır olmadığı belirtilmektedir (OECD, 2021). Bununla birlikte, YZ’nin rutin görevleri üstlenmesi yöneticilerin zamanının yaklaşık %47’sini serbest bırakarak daha yaratıcı ve stratejik çalışmalara odaklanmalarını mümkün kılmaktadır (McKinsey Global Institute, 2017).

Sonuç olarak, YZ’nin hızlı gelişimi iş gücü yapısını dönüştürmekle birlikte, yöneticilerin insan yargısı, empati ve sosyal becerilerine duyulan ihtiyaç devam etmektedir (Selwyn, 2019). Yöneticilerin YZ ile iş birliği içinde çalışmaları, karar süreçlerini hızlandırmalarına ve daha yüksek katma değerli görevlere odaklanmalarına olanak tanıyacaktır.

Okullarda Yönetimlerin Uyguladığı YZ Araçları

Okul yönetimlerinin pratikte uygulayabilecekleri başlıca YZ araçları aşağıda sıralanmaktadır (Farrow, 2024):

Q Business - “AI Easy Button”. Amazon’un AWS altyapısıyla çalışan bu YZ aracı, güvenli ve yüksek performanslı bir yapay zeka asistanı olarak. personelin kurumsal bilgilere erişimini kolaylaştırır, içerik oluşturur, problemleri çözer. Okul yöneticileri, bu teknolojiyle verilerini güvenlikten ödün vermeden daha etkili bir şekilde kullanabilir.

Brisk Teaching. Brisk, öğretmenlerin öğrencilere kişiselleştirilmiş ve yüksek kaliteli geri bildirimler sunmasını sağlar. Bu araç hedefli yorumlar, övgüler ve gelişim önerileri gibi dört farklı geri bildirim tarzı sunar. Ayrıca, hızlı bir şekilde sınav, ders planı, sunum gibi materyaller oluşturur ve metinleri farklı dillerde çevirebilir.

Tellius. Tellius, okul yöneticilerinin birden fazla veri kaynağından gerçek zamanlı analizler yaparak hızlı kararlar almasını sağlar. Verilerdeki trendleri, nedenleri ve anormallikleri belirlemeye yardımcı olur ve öğrenci performansı ile operasyonel verimlilik hakkında önemli bilgiler sunar.

Amazon QuickSight Q. Bu araç, doğal dil ile sorular sorarak verileri analiz etme imkânı sunar. Yönetim raporları, özelleştirilmiş veri hikayeleri ve trend analizleri oluşturarak daha hızlı ve bilinçli kararlar alınmasını sağlar.

Edval Education. Bu YZ aracı, özelleştirilmiş ders programları hazırlamak için kapsamlı bir çözüm sunar. Araç bu doğrultuda canlı takvim ve bildirimlerle okul operasyonlarını kolaylaştırır.

Setmore. Setmore, toplantı planlama ve çevrimiçi ödeme süreçlerini kolaylaştırır. Bu araç Zoom ve Google Meet entegrasyonuyla randevuları daha etkili bir şekilde yönetme ve hatırlatıcılar gönderme imkanı sağlar.

Talking Points. Talking Points, ailelerle iletişim kurmayı kolaylaştıran bir platform olup YZ destekli analizlerle, düşük etkileşim gösteren aileleri belirleyerek hedefli iletişim stratejileri sunar.

Fireflies AI. Fireflies YZ, toplantıları kaydedip transkript oluşturarak önemli bilgilerin kolayca erişilebilir olmasını sağlar. Bu araç ücretsiz ve pratik bir çözüm olarak, yöneticilere zaman kazandırır ve karar süreçlerini destekler.

Görüleceği üzere bu araçlar, okul yöneticilerine zaman kazandırmanın yanı sıra daha bilinçli ve veri odaklı kararlar alma imkanı sağlar.

Tartışma, Sonuç ve Öneriler

YZ’nin modern okul yönetim yazılımlarına entegrasyonu, eğitim liderliği ve yönetiminde de önemli bir dönüm noktasıdır. YZ, idari görevleri kolaylaştırarak öğrenmeyi kişiselleştirmekte, iletişimi artırmakta ve veriye dayalı kararlar alınmasını sağlamaktadır. Okullar bu yenilikleri benimseyip uyguladıkça eğitim kalitesini artırma ve daha verimli kaynak yönetimi sağlama fırsatları ortaya çıkacaktır. Görülen o ki YZ araçlarının genelde eğitime özelde de okul yönetimine uygulanmasında liderlik etmeleri gereği okul yöneticilerinin genel bir dijital okur yazarlık eğitimi alması yeterli olmayacak özellikle de YZ araçları ve kullanımları konusunda daha ileri düzeyde eğitim almaları gerekli olacaktır. Takdir edilir ki YZ teknolojilerinin öncelikle tedarik edilmesi gerekmektedir. Bu da önemli bir maliyet demektir. Ancak bundan kaçınılması zor görünmektedir. Zira çağ YZ çağıdır; özellikle de özel okullarda birilerinin bunları kullanıp rekabet üstünlüğü sağlaması bu yatırımdan kaçınmayı zorlaştırmaktadır.

Okul lidelerinin YZ'nin etik kullanımı konusunda da önemli sorumlulukları olacaktır. Bu noktada okul liderliğinin; YZ politikaları doğrultusunda tüm paydaşların YZ'nin yetenekleri ve sınırlamaları konusunda bilinçlenmesini sağlamak, YZ'nin nasıl ve hangi amaçlarla kullanıldığını açıkça belirtmek ve öğrenci ve personel verilerinin güvenliğini sağlamak için yasal düzenlemelere uyumlu olmak gibi görevleri olacaktır.

YZ araçlarının okula getirilmesi ve uygulanması konusunda okul yöneticilerinin, YZ araçlarının uygulanması alanlarını önceliklendirmesi gereklidir. Ardından bu araçlar konusunda farkındalık gerekli olacaktır. Sonrasında doğru YZ araçları seçilmelidir. Bunların uygulanmasında olmazsa olmaz olan veri güvenliği ve etik ilkelere uyulmasıdır.

YZ araçlarının okul yönetimine uygulanması her şeyden önce okul yöneticilerinin liderliğini gerektirmektedir. Bu liderlik de büyük ölçüde teknoloji liderliğidir. Bu noktada Ülkemiz eğitim ve okul yöneticilerine bakıldığında hayal kırıklığı yaşamamak mümkün görülmemektedir. Zira eğitim ve okul yöneticilerinin bırakın teknoloji liderliğini, genelde yönetim formasyonları bile bulunmamaktadır. Bu nedenle YZ araçlarının okul yönetimine uygulanması bekleniyorsa ki kaçınılmaz görünmektedir eğitim ve okul yöneticilerimizin yönetim formasyonu yanında teknoloji liderliği bu bağlamda YZ araçları konusunda dijital okur yazarlık eğitimi ötesi yetiştirilmeleri gerekli olacaktır.

Yararlanılan Kaynaklar

Agrain, U. (2024). Teachers, here is how to thrive in the age of AI. Policy Advocate & Strategic Communications. https://www.linkedin.com/pulse/teachers-here-how-thrive-age-YZ-ujjwal-agrain-pa27c

Biopassid.com. (2024). Artificial intelligence in schools: Benefits for educational management. https://www.biopassid.com/post/artificial-intelligence-in-schools

Bostrom, N. (2014). Superintelligence: Paths, dangers, strategies. Oxford University Press.

Chen, L., Chen, P., & Lin, Z. (2020). Artificial intelligence in education: A review. IEEE Access, 8, 75264–75278. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2020.2988510

Chernov, A., & Chernova, V. (2019). Artificial intelligence in management: Challenges and opportunities. In 38th International Scientific Conference on Economic and Social Development (pp. xx–xx). Rabat, Morocco.

Conrad D’Souza, J., & Siddiqueve, Z. (2022). Artificial intelligence in school management systems. Westford Research Journal, 2(1), 78–102.

Davenport, T. H., & Ronanki, R. (2018). Artificial intelligence for the real world. Harvard Business Review, 96(1), 108–116.

Farrow, L. (2024). Best AI tools for school administrators. https://techreformers.com/best-ai-tools-for-school-administrators/

Floridi, L., Cowls, J., Beltrametti, M., Chatila, R., Chazerand, P., Dignum, V., … Vayena, E. (2018). AI4People—An ethical framework for a good AI society. Minds and Machines, 28(4), 689–707. https://doi.org/10.1007/s11023-018-9482-5

Fullan, M. (2020). Leading in a culture of change. Jossey-Bass.

Goodfellow, I., Bengio, Y., & Courville, A. (2016). Deep learning. MIT Press.

Haddad, L., & Ashqar, R. (2023). The management and implementation of AI in the school curriculum in Israel. The Annals of the University of Oradea: Economic Sciences, 32(1), 1–12.

Henebery, B. (2023). How principals can get their school AI-ready. The Educator. https://www.theeducatoronline.com/k12/news/how-principals-can-get-their-school-aiready/283330

Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Center for Curriculum Redesign.

Hooker, C. (2024). Leading in the age of AI: A four-phase approach. https://hookedoninnovation.com/2024/05/07/leading-in-the-age-of-ai-a-4-phase-approach/

Kahneman, D. (2011). Thinking, fast and slow. Farrar, Straus and Giroux.

Karakose, T., & Tülübaş, T. (2024). School leadership and management in the age of artificial intelligence: Recent developments and future prospects. International Journal of Educational Leadership and Management, 13(1), 7–14.

Luckin, R., Holmes, W., Griffiths, M., & Forcier, L. B. (2016). Intelligence unleashed: An argument for AI in education. Pearson Education.

McKinsey Global Institute. (2017). Jobs lost, jobs gained: Workforce transitions in a time of automation. McKinsey & Company.

Mintzberg, H. (2009). Managing. Berrett-Koehler.

Obana, J. (2020, March 4). Educational leadership in the age of AI. The Manila Times.

OECD. (2019). Artificial intelligence in society. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/eedfee77-en

OECD. (2020). Education in the digital age: Healthy and happy children. OECD Publishing.

OECD. (2021). AI in education: Challenges and opportunities. OECD Publishing.

PwC. (2017). Sizing the prize: What’s the real value of AI for your business and how can you capitalise? PwC.

Russell, S. J., & Norvig, P. (2021). Artificial intelligence: A modern approach (4th ed.). Pearson.

Selwyn, N. (2019). Should robots replace teachers? AI and the future of education. Polity Press.

Siemens, G., & Long, P. (2011). Penetrating the fog: Analytics in learning and education. EDUCAUSE Review, 46(5), 30–40.

Thomas, J. (2023). How AI is transforming school management. Medium. https://jessica-38866.medium.com/how-ai-is-transforming-school-management-exploring-the-integration-of-artificial-intelligence-in-fe8431e03

Turing, A. M. (1950). Computing machinery and intelligence. Mind, 59(236), 433–460.

Tyson, M. (2020). Educational leadership in the age of artificial intelligence (Doctoral dissertation). Georgia State University.

UNESCO. (2021). Artificial intelligence and education: Guidance for policy-makers. UNESCO Publishing.

World Economic Forum. (2024). How we can prepare for the future with foundational policy ideas for AI in education. https://www.weforum.org/agenda/2024/04/prepare-future-policy-ideas-ai-in-education

Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16(39), 1–27. https://doi.org/10.1186/s41239-019-0171-0

Yorumlar (0)