Anasayfa Künye Danışman ve Editörler Son Dakika Arşiv FacebookTwitter
Nirvana Sosyal Bilimler Sitesi Güncel Eleştirel Sosyal Bilimler Platformu

Gençlik ve Ertelenen Gelecek

Dr. Özkan AYDAR

Kategori: Sosyoloji - Tarih: 17 Kasım 2026 20:03 - Okunma sayısı: 22

Gençlik ve Ertelenen Gelecek

Gençlik ve Ertelenen Gelecek

Bir kuşağın geleceğiyle kurduğu ilişki, yalnızca bireysel hayallerle değil, içinde yaşadığı toplumsal koşullarla da şekillenir. Eğitim almak, iş bulmak, ekonomik bağımsızlık kazanmak ve kendi hayatını kurmak uzun yıllar boyunca yetişkinliğe geçişin doğal aşamaları olarak görülmüştür. Her ne kadar bu süreçler hiçbir zaman herkes için eşit işlemiş olmasa da gençler açısından geleceğin belirli ölçüde öngörülebilir olduğu söylenebilirdi.

Bugün ise birçok genç için geleceğe ulaşmak, ona hazırlanmanın önüne geçmiş durumda. Bu durum yalnızca ekonomik bir sorun olarak değerlendirilemez. Çünkü gençlerin karşılaştığı güçlükler iş yaşamından barınmaya, eğitimden aile ilişkilerine kadar gündelik hayatın birçok alanını etkiliyor. Böylece gençlik dönemi, geleceğe hazırlanan bir evre olmaktan çıkarak geleceğin koşullarını bekleme sürecine dönüşüyor.

Nitekim son yıllarda yapılan araştırmalar, gençlerin önemli bir kısmının iş bulmakta zorlandığını, gelirlerinin temel ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kaldığını ve bağımsız bir yaşam kurabilmek için gerekli ekonomik güvenceden uzak olduğunu gösteriyor. Bu tablo, bireysel tercihlerden çok daha fazlasına, gençlerin yaşamlarını şekillendiren toplumsal ve ekonomik koşullara işaret ediyor.

Bir zamanlar gençlere verilen söz oldukça açıktı: İyi bir eğitim al, çalış, kendini geliştir ve hayatını kur. Bu vaat hiçbir zaman kusursuz değildi; ancak insanların büyük bölümü için eğitim, iş ve bağımsız yaşam arasında en azından belirli bir ilişki vardı. Bugün ise gençlerin yaşadığı temel sorun, bu ilişkinin giderek zayıflaması. Üniversite mezunu olmak artık iyi bir işe sahip olmanın garantisi değil. İş bulmak ise ekonomik bağımsızlık anlamına gelmiyor. Düzenli gelir elde etmek bile tek başına ev kurmaya, ev sahibi olmaya ya da geleceğe güvenle bakmaya yetmeyebiliyor. Böylece gençlik, geleceğe hazırlık dönemi olmaktan çıkıyor; geleceğe ulaşabilmek için verilen uzun ve yıpratıcı bir mücadeleye dönüşüyor.

TÜİK'in 2026 yılı verilerine göre genç işsizlik oranı yüzde 14,8 seviyesinde. Genç kadınlarda bu oran yüzde 23'ü aşarken, genç erkeklerde yüzde 10'un üzerinde seyrediyor. Ancak meselenin yalnızca işsizlik rakamlarından ibaret olduğunu düşünmek yanıltıcı olur. Çünkü bugün pek çok genç çalışıyor olmasına rağmen kendi yaşamını kurabilecek ekonomik güce ulaşamıyor. Sorun yalnızca iş bulmak değil; bulunan işin geleceği kurmaya yetip yetmemesidir. Bu durum gençlerin çalışma hayatına bakışını da etkiliyor. Türkiye Gençlik STK'ları Platformu'nun araştırmasına göre gençlerin önemli bir bölümü istedikleri alanda iş bulabilmek için referans ve torpilin etkili olduğunu düşünüyor. Bu sonuç, gençlerin yalnızca istihdam konusunda değil, fırsatların adil dağıtılıp dağıtılmadığı konusunda da ciddi soru işaretleri taşıdığını gösteriyor.

Ekonomik belirsizliklerin en görünür sonuçlarından biri ise aile evinden ayrılmanın giderek zorlaşması. Arayüz Gençlik Araştırması'na göre gençlerin yüzde 40'ı gelirinin temel ihtiyaçlarını karşılamaya yetmediğini, yüzde 39'u ise geçinebildiği hâlde birikim yapamadığını belirtiyor. Başka bir ifadeyle her on gençten yaklaşık sekizi ya geçinmekte zorlanıyor ya da geleceği için güvence oluşturamıyor. Aynı araştırmada hiç evlenmemiş veya boşanmış gençlerin yüzde 73'ünün ailesiyle yaşadığı görülüyor. Bu tabloyu yalnızca aile bağlarının güçlü olmasıyla açıklamak mümkün değil. Barınma maliyetleri, düşük ücretler ve ekonomik güvencesizlik, gençlerin bağımsız yaşam kurmasını giderek zorlaştırıyor. Bugün birçok genç için aile evinde yaşamak bir tercih olmaktan çok ekonomik bir zorunluluğa dönüşmüş durumda.

Bu koşullar yalnızca bugünü değil, yarını da şekillendiriyor. Evlilik, çocuk sahibi olma, kendi işini kurma ya da farklı bir şehirde yeni bir hayat başlatma gibi kararlar giderek daha fazla erteleniyor. Nitekim Arayüz Gençlik Araştırması'nda gençlerin yüzde 68'i ekonomik koşullar nedeniyle evlilik kararını ertelediğini ifade ediyor. Buradaki mesele gençlerin nasıl bir hayat seçtiği değil, seçmek istedikleri hayatı kurabilecek imkânlara sahip olup olmadığıdır.

Sosyolojik açıdan bakıldığında bu durum bireysel tercihlerle açıklanabilecek bir sorun değildir. Pierre Bourdieu'nün ifade ettiği gibi insanlar yalnızca yetenekleri ve çalışkanlıklarıyla değil, sahip oldukları ekonomik, kültürel ve sosyal sermaye ile de hayata başlarlar. Bazı gençler aile desteği, eğitim olanakları ve sosyal bağlantılar sayesinde daha güçlü bir başlangıç yaparken, bazıları çok daha sınırlı imkânlarla aynı yarışın içinde kalır. Bu nedenle herkese aynı ölçüde "daha fazla çalış" demek, herkesin aynı koşullarda yaşadığını varsaymak anlamına gelir.

Bütün bunlara rağmen gençleri umutsuzlukla özdeşleştirmek de doğru değildir. Araştırmalar, gençlerin önemli bir bölümünün önümüzdeki yıllarda hayatlarının daha iyi olacağına inandığını gösteriyor. Aslında sorun tam da burada yatıyor: Gençlerde umut hâlâ var, ancak bu umudun üzerine basabileceği sağlam bir zemin giderek daralıyor. Belki de artık gençlere sürekli "geleceğin için ne yapıyorsun?" diye sormaktan vazgeçmenin zamanı gelmiştir. Çünkü bugün gençlerin önemli bir kısmı zaten eğitim alıyor, çalışıyor, çabalıyor ve bekliyor. Asıl sormamız gereken soru farklıdır: Gençlerden geleceklerini kurmalarını isterken onlara nasıl bir gelecek sunuyoruz?

Bir kuşağın hayallerini sürekli ertelemesi yalnızca gençlerin sorunu değildir. Bu, toplumun geleceğiyle ilgili bir sorundur. Çünkü geleceğini kuramayan gençler yalnızca bireysel hayallerini değil, toplumun ortak yarınını da beklemeye almak zorunda kalırlar.

Kaynaklar

TÜİK, İşgücü İstatistikleri, Eylül 2026. TÜİK veri bülteni.

Türkiye Gençlik STK'ları Platformu, Türkiye'nin Gençleri 2026 Saha Araştırması. Araştırma duyurusu.

Arayüz Gençlik Araştırması, Temmuz 2026 bulguları. Araştırma değerlendirmesi.

Yorumlar (0)
EN SON EKLENENLER
BU AY ÇOK OKUNANLAR
Diğer Sosyoloji Yazıları