ÖRGÜTSEL SİNİZM: GÜVENİN ÇÜRÜDÜĞÜ YERDE BAŞLAYAN SESSİZ ÇÖKÜŞ

Yusuf COŞAR
Uzman Öğretmen

Roma Senatosu’ndan Modern Ofislere Uzanan Bir İnanç Çöküşü

Roma İmparatorluğu’nun en güçlü dönemleri… Senato salonunda genç bir görevli düşünün. Devlete hizmet etmek için seçilmiş; gururlu, inançlı ve heyecanlı. İlk günlerinde kararların adaletle, liyakatle alındığını sanıyor. Ancak zaman geçtikçe aynı salonda, aynı insanların farklı gerçeklerine şahit oluyor. Kararlar çıkarla alınıyor, hak eden değil yakın olan kazanıyor, sözler veriliyor ama tutulmuyor.

Genç görevli bir gün yanındaki yaşlı senatöre sorar:

“Bunu herkes görüyor. Neden kimse bir şey söylemiyor?”

Yaşlı adam hafifçe gülümser:

“Çünkü burada doğruyu bilmek önemli değildir; doğruyu savunmanın artık bir karşılığı yoktur.”

İşte o gün, o genç görevli konuşmayı bırakır. Ama asıl tehlike de tam o gün başlar.

ÖRGÜTSEL SİNİZM NEDİR?

Örgütsel sinizm, bir çalışanın kurumuna karşı geliştirdiği negatif tutumdur. Bu durum üç şekilde kendini gösterir:

Bilişsel: “Bu kurumda doğruların bir karşılığı yok” inancı.

Duyuşsal: İçten içe büyüyen öfke, kırgınlık ve yabancılaşma.

Davranışsal: Ya alaycı bir dil… ya da derin bir sessizlik.

Bu durum bir anda gerçekleşmez. Yavaş yavaş, verilen sözlerin tutulmamasıyla, adalet duygusunun zedelenmesiyle ve emeğin görmezden gelinmesiyle başlar. İnsan bir noktada şunu düşünür: “Ne yaparsam yapayım fark etmeyecek.”

SİNİZM TEMBELLİK DEĞİLDİR

Yaygın bir yanlış algı vardır; sinik çalışanın tembel olduğu sanılır. Oysa sinizm, çoğu zaman en çok çabalayan, en çok inanan ve kurumu en çok sahiplenen insanların "kırılmış" hâlidir. Çünkü insan, umursamadığı bir şeyden dolayı hayal kırıklığına uğramaz.

Önce inanır, sonra bekler, sonra görür ve en sonunda vazgeçer. Bu vazgeçiş gürültülü değildir. Kimse kapıyı çarpıp çıkmaz ama içeride bir şey ölür. Çalışan işini yapar ama ruhunu koymaz; toplantıya girer ama katkı sunmaz. Çünkü artık bir "anlam" görmez.

DİJİTAL ÇAĞDA SİNİZM

Bugün sinizm sadece fiziksel ofislerde değil, dijital platformlarda da kendine yer buluyor. Uzaktan çalışma modellerinde şeffaf olmayan dijital performans ölçümleri ve yalnızca "veriye" indirgenen çalışan kimliği, güven kaybını hızlandırıyor. Çalışan artık insan değil, bir metrik haline geliyor.

SİNİZMİN DİLİ: “BOŞ VER” DOKTRİNİ

Sinizm yayıldığında kurumsal bir virüse dönüşür: “Boş ver,” “Zaten değişmez,” “Yapanla yapmayan bir.” Bu cümleler, bir kurumun görünmeyen çöküşüdür. Bir organizasyonu ayakta tutan şey sadece prosedürler değil; güvendir, adalettir ve anlamdır. Bunlar yoksa, sistem sadece boş bir kabuktan ibarettir.

SONUÇ: SESSİZLİĞİN HAYKIRIŞI

Peki çözüm ne? Çözüm; basit ama uygulanması büyük bir irade gerektiren üç ilkede gizlidir: Adalet, Şeffafiyet ve Tutarlılık.

Çalışan mükemmel bir yönetici aramaz; dürüst bir yönetici arar. Yapamayacağını açıkça söyleyeni affeder ama söz verip tutmayanı asla unutmaz. Bir kurumun gerçek durumunu en başarılı çalışanında değil, en sessiz çalışanında görebilirsiniz.

Çünkü en tehlikeli kişi şikâyet eden değil,

artık hiçbir şey söylemeyendir.

Ve bir kurumun çöküşü gürültüyle değil,

sessizlikle başlar.

Çünkü insan,

işini kaybettiğinde değil…

inancını kaybettiğinde gider.

Ve o gün geldiğinde,

artık kimse gitmez.

Ama kimse de kalmaz.

Yorumlar (1)