PROF. DR. KÜRŞAD YILMAZ İLE ELEŞTİREL EĞİTİM YÖNETİMİ YAZILARI KİTABI ÜZERİNE - 2

.

Bu yazıda Eleştirel Eğitim Yönetimi Yazıları kitabımızın birinci bölümü olan Bilim Tarihi, Sosyoloji ve Psikoloji Paradigmaları Bağlamında Eğitim Yönetimi başlıklı bölüm hakkında bir bilgilendirme yapmaya çalıştım. Bölüm Yahya Altınkurt ve Elif Iliman-Püsküllüoğlu tarafından yazıldı. Yazarlar bölümde eğitim yönetimi alanını bilim tarihi, sosyoloji ve psikolojideki paradigma değişimleri temelinde ele aldılar. Bölümde öncelikle paradigma kavramı üzerinde durulmuş, daha sonra felsefe, bilim ve tarih üçgeninde bilimsel ilerlemenin ve paradigma dönüşümlerinin nasıl gerçekleştiği tartışılmıştır. Bu süreçte, bilim tarihi bütüncül bir bakış açısıyla ele alınmış ancak bilimsel kırılma noktaları detaylandırılarak incelenmiştir.

.

Bölümde yazarlar eğitim yönetimi alanyazınını bir buzdağına benzeterek açıklamaya çalışmıştır. Buzdağının görünen kısmı ana akım eğitim yönetimini anlatmak için kullanılırken, buzdağının görünmeyen kısmında alternatif bakış açılarının olduğu anlatılmak istenmiştir. Böyle bir ayrım pozitivist mantığın bir ürünü olmaktan çok, bütünün bir kısmına değil de tamamına bakılması gerekliliğinin bir sonucudur. Bu bağlamda sosyolojinin ve psikolojinin geçtiği yollarda, sosyal olguların doğasına uygun olarak eğitim yönetimi alanında da çoklu bakış açılarının varlığı gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın bilim tarihi, sosyoloji ve psikoloji paradigmaları bağlamında yapılanmasının nedeni, tek bir paradigmayı kutsamak yerine çoklu paradigmaların gücünden yararlanılmak istenmesidir.

.

Yazarlar, eğitim yönetimi alanyazınından söz edildiğinde hep yönetimin tarihinden başlandığını; yönetime ilişkin bilgi birikiminin evrimi izlenerek, yönetim ve işletme alanlarının bilimsel temellerinin, eğitim yönetiminin temelleri olarak kabul edildiğini ileri sürmüştür. Ancak eğitim yönetiminin gelişim seyrinde ve bilgi üretiminde sosyolojinin, psikolojinin ve bilim tarihinin katkısı gözden kaçırılmıştır. Bu bölümde yazarlar sosyolojinin ve psikolojinin yönetim kuramlarının gelişiminin arka planında oynadığı önemli rolü göstermeye çalışmıştır. Rogers ve Maslow gibi psikologların, Parsons, Katz ve Kahn gibi sosyologların eğitim yönetimi kuramsal bilgi birikimine olan katkısı görünür kılınmak istenmiştir. Ayrıca, eğitim yönetiminin salt işletme yönetimi alanından değil, bundan sonraki bilgi üretiminde de temel bilimlerden, özellikle de felsefeden, sosyolojiden, psikolojiden ve bilim tarihinden derinlemesine beslenmesi gerektiğine dikkat çekilmek istenmiştir.

.

Eğitim yönetimi oldukça yeni bir bilim dalıdır. Her yeni disiplinin öncelikle yapıyı inşa etmeye çalıştığı gibi, alanda da şimdiye kadar yapılmış olan çalışmalar, bu yapının inşasına yönelik ve pozitivist paradigmanın etkisinde şekillenmiştir. Bu bağlamda Taylor, Gulick, Urwick, Weber gibi bilim insanlarının temelini attığı eğitim yönetimi, Halpin ve Griffiths gibi bilim insanlarının öncülüğündeki kuram hareketi ile alanın yapısının oluşmasına katkı sağlamıştır. Alanda yeterli bilgi birikimi oluştuktan sonra, pozitivizmin bu yapının mimarı olmasına yönelik eleştiriler artık yüksek sesle dile getirilmeye başlanmıştır. Bu noktada Greenfield’in öncülüğünü yaptığı eleştirel çıkış, kendinden sonraki bilim insanları için de tartışma ve yenilik zeminini oluşturmuştur.