Okul Başarısında Görünmeyen Güç: Eğitim Yönetimi

Bir okulun başarısızlığını yalnızca öğrencinin karnesine bakarak açıklamak kolaydır. Daha az çalışan öğrenci, ilgisiz veli, motivasyonu düşük öğretmen… Peki ya kimsenin dönüp bakmadığı o görünmeyen alan?

Okul nasıl yönetiliyor?

Çünkü eğitim yalnızca sınıfta gerçekleşmez. Bir öğrencinin sırasına oturduğu anda başlayan öğrenme sürecinin arkasında; yöneticinin aldığı kararlar, öğretmenin kendisini kurumda ne kadar değerli hissettiği, okulun iletişim dili, kurum kültürü ve hatta koridordaki atmosfer vardır.

Başarılı okullar tesadüfen başarılı olmaz.

Bir okulda öğretmen sürekli baskı altında hissediyorsa, fikirleri önemsenmiyorsa, yaptığı iş yalnızca “görevini yerine getirmek” olarak görülüyorsa bu durum eninde sonunda sınıfa yansır. Çünkü mutsuz bir öğretmenden sürekli yüksek motivasyon, yüksek motivasyonu olmayan bir sınıftan da sürdürülebilir başarı beklemek gerçekçi değildir.

Eğitim yönetiminin belki de en büyük yanılgılarından biri şudur: İnsanları yönetmekle süreci yönetmenin aynı şey olduğunu düşünmek.

Oysa çağdaş eğitim yönetimi emir veren değil, yön gösteren; hata arayan değil, çözüm üreten; çalışanını kontrol eden değil, geliştiren bir anlayış gerektirir.

Bir okul yöneticisinin en önemli görevi yalnızca ders programını hazırlamak, yazışmaları takip etmek veya kurumun fiziksel düzenini sağlamak değildir. Asıl mesele, okulda öğrenmenin gerçekleşebileceği güçlü bir iklim oluşturmaktır.

Çünkü öğrenci kendisini güvende hissetmediği yerde öğrenemez.

Öğretmen kendisini değersiz hissettiği yerde üretmek istemez.

Veli kendisini dışlanmış hissettiği yerde okulun paydaşı olamaz.

Ve çalışanların birbirine güvenmediği bir kurumda başarı ancak kısa süreli olabilir.

Bugün eğitimde sık sık öğrencilerin dikkat eksikliğini, motivasyonsuzluğunu veya akademik başarısızlığını konuşuyoruz. Fakat bazen öğrenciye yönelttiğimiz soruyu kuruma da yöneltmemiz gerekir:

“Bu okul, öğrencinin öğrenme isteğini artırmak için ne yapıyor?”

Belki de artık “Başarısız öğrenci neden çalışmıyor?” sorusunun yanına başka sorular eklemeliyiz.

Öğretmen neden yoruldu?

Öğrenci neden okula ait hissetmiyor?

Veli neden kurumdan uzaklaştı?

Yönetici neden yalnız kaldı?

Çünkü eğitim sorunları çoğu zaman tek kişilik değildir. Bir sistemde ortaya çıkan sorunların yine sistemin bütünü içinde değerlendirilmesi gerekir.

İyi bir eğitim yöneticisi bunun farkındadır. Öğrenciyi bir nottan, öğretmeni bir personel numarasından, veliyi ise yalnızca toplantıya çağrılan bir kişiden ibaret görmez. Okulu canlı bir organizma olarak değerlendirir.

Gerçek liderlik de tam burada başlar.

Bir yöneticinin öğretmenine söylediği bir teşekkür cümlesi, bir öğrencinin fikrini önemsemesi, bir veliyle kurduğu doğru iletişim küçük ayrıntılar gibi görülebilir. Fakat kurum kültürü tam da bu küçük davranışların toplamından oluşur.

Eğitimde büyük değişimler her zaman büyük bütçelerle başlamaz.

Bazen bir öğretmenin dinlenmesiyle,

bir öğrencinin görülmesiyle,

bir çalışanın emeğinin fark edilmesiyle başlar.

Bugünün dünyasında artık yalnızca bilgi aktaran okullara değil; düşünen, sorgulayan, üreten ve kendisini ifade edebilen bireyler yetiştiren kurumlara ihtiyacımız var. Bunun yolu da yalnızca yeni ders kitaplarından, teknolojik sınıflardan veya sınav sistemlerinden geçmiyor.

İyi yönetilmeyen bir okulda en iyi eğitim modeli bile zamanla etkisini kaybedebilir.

Çünkü eğitimin kalitesini belirleyen yalnızca müfredat değildir.

O müfredatı hayata geçiren insanlardır.

İnsanların potansiyelini ortaya çıkaran ise iyi bir yönetim anlayışıdır.

Belki de bu nedenle eğitimde artık sadece “Öğrencilerimiz ne kadar başarılı?” sorusunu sormamalıyız.

Asıl soru şu olmalı:

“Onların başarılı olabileceği bir okul kültürü oluşturabildik mi?”

Çünkü bir okulun gerçek başarısı yalnızca sınav sonuçlarında değil; öğrencisinin gözündeki merakta, öğretmeninin mesleğine duyduğu heyecanda ve kurumun oluşturduğu güven duygusunda saklıdır.

Ve bütün bunların görünmeyen mimarı, çoğu zaman eğitim yönetimidir.

Gül Tatlı
Eğitim Yönetimi Uzmanı