
Tutarlılık ve Değişim:
“Siz hiç oynadığınız bir rolde kendinize teslim oldunuz mu?”
.
“Tüm dünya bir sahnedir,
bütün erkekler ve kadınlar sadece birer oyuncu.. Sahneye girerler ve çıkarlar ve bir kişi birçok rolü birden oynar..”
.
William Shakespeare’in bu ünlü sözü; hayatın geçiciliğini ve insanların bu dünyada üstlendiği rollerin de sınırlı bir süreyi kapsadığını anlatır.
Bu ünlü tirat (ifade), Shakespeare’in Size Nasıl Geliyorsa (As You Like It) adlı oyununun 3. Perde, 7. Sahnesinde yer alır.
.
“Bir kişi birçok rolü birden oynar”
Evet, çok doğru… Her birimiz yaşam boyu pek çok rolü oynamayı sürdürüyoruz; kısa ya da uzun sürelerle!..
Peki hangi rolde sahiciyiz?
Hangi rolde kendimiziz?
Hangi rolde kendimize teslim oluyoruz?
Hangi rol üzerimize oturmuyor?
Hangi rol üzerimize “cuk” otursa da içinde kendimizi iyi hissetmiyoruz?
İnsan gelişiminin bize verdiği “gelişim dönemine özgü rolleri”; yeni doğan bebek, çocukluğun farklı aşamaları, ergenlik, gençlik, yetişkinlik dönemleri (beliren yetişkinlikten ileri yetişkinliğe kadar), yaşlılık vb.
Bu dönemlerde beklenen “gelişim görevleri”ni nasıl gerçekleştirdik?
Nasıl bir bebek?
Nasıl bir çocuk? Nasıl bir öğrenci? Nasıl bir ergen, genç, yetişkin olduk?
Şimdi nasıl niteleyebiliriz kendimizi?
Başkaları hangi kelimelerle nitelemekte bizi?
‘Tutarlı bir kişilik’ nitelemesi bize uygun mu?
Böyle tanımlanmak ister miyiz?
…
Nedir tutarlılık?
Hep belli sınırlar içinde davranmak ve davranışlarının başkalarınca yordanabilir/tahmin edilebilir olması mı? Sahnedeki bütün rolleri hep aynı tarzda oynamak gibi…
Kimseyi şaşırtmamak… Kendini bile!
Böylesine monoton ve sıkıcı bir tip olmak (?)..
Oysa her birimiz bulunduğu ortama, yere, zamana göre farklı davranırız.
Her ilişkimizde ayrı bir role girebiliriz.
Bazı ilişkilerimizde ortaya koyduğumuz yönlerimizi bir başka ilişkide gizleyebilir, biriyle kurduğumuz yakın ve sıcak ilişkiyi başkaları ile kur-a-mayız.
Öyle ki her bir ilişki farklı bir yönümüzü ortaya çıkarabilir. Oynadığımız role yeni bir anlam katabilir; bizi kendimize yaklaştırabilir ya da tersine kendimiz olmaktan uzaklaştırabilir.
Aslında oynadığımız her bir rolde; sahne değişmiştir, sahnedekiler değişmiştir, dekor değişmiştir ve doğal olarak çevremizdekiler ile kurduğumuz ilişkiler değişmiştir.
Farklı roller, farklı ilişkiler içinde tek bir kimliğin dar kalıplarına sığınmak bize ne sağlar, ne kaybettirir?
Kendimizi başkaları ile kurduğumuz ilişki bağı içinde tanırız ve belki de o bağ bizim kimlik sınırlarımızı esnetir ve köşelerimizi yumuşatır, olmazlarımızı oldurur!
Eğer bağ kurmak/birine bağlanmak; bizi kendimizden uzaklaştırıp yine de kendimizle bağlantı kurabildiğimiz bir yere götürüyorsa geliştirici bir ilişkidir. Çünkü bir ilişkinin sonuna geldiğimizde başlangıçta olduğumuzdan farklı bir kişi oluruz. Ancak, bu farklılaşmanın bizi iyi hissettirip hissettirmediğidir önemli olan!..
Belki de benimsediğimiz temel değer ve ilkelerden uzaklaşmadan dönüşebilmek.
O halde tek bir kişiliğe hapsolmaktan kaçınmak… Tutarlı olacağım diye değişmeyen bir benlik tanımına tutunup kalmamak! Farklı ilişkilerde farklı rolleri deneyebilecek esnekliğe sahip olmak.
Dönüşüm/değişim dediğimiz şeyin bir başkasını taklit etmek değil, kendini araştırmak olduğunu unutmadan. Çünkü taklit etmek istediğimiz kişiyle kurabileceğimiz en sağlıklı ilişki o kişi olmamaktır.
Belki de hayatın anlamı o sahnede oynadığımız rollerde, ‘oynamadığımızı hissettiğimiz an’ı yakalayabilmektir!
Siz hiç oynadığınız bir rolde kendinize teslim oldunuz mu?
…
B.Y.
1 Kasım 2026, Gazipaşa
Psikoloji-Sosyal Psikoloji23 Ekim 2026 21:54
Psikoloji-Sosyal Psikoloji01 Ekim 2026 21:23
Psikoloji-Sosyal Psikoloji31 Ağustos 2026 23:25