İyi asker sendromu, kendi fikir ve değerlerinden bağımsız bir şekilde uyum sağlamasıyla ortaya çıkan psikososyal bir durumun tanımıdır.Bu tanım askeri yapılara özgü bir kavram değildir.Eğitim kurumlarından aile yapısına, iş hayatına kadar pek çok alanda kendini göstermektedir.
Bazı insanlar vardır ; hep uyumludur, sorun çıkarmazlar, itaat etmezler, “tamam” demeyi bilirler.Örnek insan profili ortaya koyarlar.Bu noktada sessiz uyumun bedeli ortaya çıkar: İyi asker sendromu.
Çoğumuz bunu çocukken öğreniyoruz. “Büyüklerin sözünü dinle.”, “Sessiz ol.”, “Sorun çıkarma.”, “ Ayıp olur.” gibi cümlelerle büyüyoruz. Bizler zamanla şunu öğreniyoruz: Kabul görmek için uyum sağlamalısın, sevilmek için itiraz etmemelisin, onay almak için susmalısın ve bu öğrenme yetişkinliğe taşınıyor.
İyi asker sendromuna sahip birey çatışmadan kaçınırlar, sınır koymakta zorlanır ve sorun çıkarmayan kişi rolünü benimser.Bu durum kişinin iş hayatında; bastırılmış öfke, değersizlik duygusu ve kimlik karmaşası olarak büyür. Kişi artık kendisinden beklenildiği gibi yaşamaya başlar.
Kişi yanlış olduğunu bildiği bir davranışı bile “emir böyle” gerekçesiyle meşrulaştırabilir; ahlaki muhakeme yerine mekanik itaat söz konusu olmaya başlar. Bu durum sadece bireysel psikoloji açısından değil, toplumsal yapı bakımından da ciddi riskler barındırır.
Aşırı uyum bireyin ruhsal esnekliğini kaybettirir.Kişi zamanla içsel yabancılaşma yaşamaya başlar; depresif eğilimler, kaygı bozuklukları, tükenmişlik kendini göstermeye başlar. Kişi hayatının her alanında zorluklarla başa çıkmak zorunda kalır.Bu sendromdan çıkmak için bilinçlenmek gerekir. Kişi itaat ile saygı arasındaki farkı ayırt etmelidir.
En tehlikeli tarafı, zamanla insanın kendisini unutmamalıdır. İstediğiyle değil, ne yapması gerektiğiyle ilgili düşüncelere girer; sistemle karar verir, vicdanıyla değil.
Sonuç olarak, iyi asker sendromu görünürde düzenin korunmasını sağlarken özünde bireysel özgürlüğü aşındıran sessiz bir yapıdır. İtaat eden birey düzen sağlar, düşünen birey ise adalet üretir.