‘O kadar öfkeliyim ki!. O kadar üzülüyorum ki! O kadar canım yanıyor ki! Yahu ben yapmadım! Ben öyle söylemedim! Nereden çıktı bunlar! Ben öyle biri değilim!... diye uzayan cümleler.. Haykırışlar.. Yakınmalar.. Hiç duydunuz mu çevrenizden? Ya da tam da derinden, içten, kendinizden bir yerden?

Yukarıdaki bütün cümlelerin özünde sizi öfkeye, üzüntüye, içsel yıkılmaya ve dışsal yakınmaya iten kuvvetin ve tetikleyicinin temelinde ‘yargılanma’ olduğunu biliyor musunuz? Bu yargılanmanın adil olmadığını hatta ‘uydurma’ olduğunu bildiğiniz halde sizi alt inanç olarak ‘Hata yaptım mı acaba?’ çizgisi ile ‘Hayır, hayır.. Yanlışlar üzerinden karakter yorumu yapılıyor. Buna tahammül edemiyorum.’ sınırına dayandıran bir ikilemin kurbanı haline getirecek bir ‘gizil şiddetin’ hedefi haline gelirsiniz.

Manipülasyon algı yönetiminin gizil şiddetidir ve manipülasyonun gürültüsü; açık bir saldırıdan çok daha tehlikelidir. Görünmezdir, mağduru şüpheye, öz denetime ve hatta daha fazlası; kendinden uzaklaşmaya iter. Bu noktada manipülasyon amacına ulaşmış olur çünkü manipülasyonun amacı tartışmayı kazanmak değil, kişinin iç pusulasını bozmaktır.

Hiç şüphesizdir ki gerçeği değiştirmek oldukça güçtür ancak kişilerin gerçeği algılama biçimini bozmak oldukça etkilidir. Bu etki öyle bir bozunma ve aşınma oluşturur ki birey bütüncül bir bozulmanın iç ve dış dinamiklerinin belirsizliği içinde kıvranır. Algıların olguların önüne geçtiği bu yapılandırmada birey; ‘bir topluluk’ temelinde sınır ihlallerine maruz kalarak, topluluğun ‘ahlaki üstünlük iddiası’ baskısı altında topluma kendini ispatlama ve kendini sürekli savunma moduna geçer. Diğer taraftan ise bireyin iç pusulası bozularak ‘ya ben yanlışsam?’ boşluğu oluşur ve kişi bu boşluğu dolduracak etik referans noktaları bulmaya kilitlenir.

Manipülasyon mağduru yaratmak için üstün bir zekaya sahip olmak gerekmez çünkü üstün etik değer yargılarına sahip olmak üstün bir zeka gerektirir. Etik değer yargılarına sahip olmayan kişiler zeki değil ahlaksızdır. Nitekim manipülasyonun temel tekniklerinden ‘gaslighting: Yanlış hatırlıyorsun’ diyebilmek; mağdur rolü oynamak; suçu tersine çevirecek hamleler yapmak; belirsizlikler inşa etmek; itibar suikasti düzenlemek; kimlik aşındırması yaratmak zeki insanların değil, ahlaksızlık insanların işidir. Zeki insanlar enerjilerini üretime harcarlar; ahlaksız insanlar ise insanları tüketmeye…

Peki bu ahlaksız ve fütursuz eylem ve söylemler neye hizmet eder? Bir insan veya ‘topluluk’ neden buna emek harcar? Bu tarz insanların veya ‘toplulukların’ olası motivasyonlarından bahsetmek isterim. Doğrudan baş edemediğini dolaylı yoldan zayıflatarak statü rekabeti yaratmayı hedeflerler. Değerleri aşağı indirgeyerek denge kurmak isteyecek kadar kıskançtırlar. Kontrol ihtiyaçlarını sosyal alanı manipüle ederek üstünlük hissiyatı ile giderme yoluna giderler. Kendi yetersizliklerini projekte etme eğilimindedirler. Ve en vurucu husus: Güçlü biri karşısında onunla doğrudan yüzleşemeyecek kadar yüzsüzdürler.

Evet..Bu kötü davranışlar da emek ister ama bu çoğunlukla onların güçsüzlük algısından doğar. Güçsüzlük algısından oluşan ‘algı yönetimleri’ ise sizi en başta bahsettiğimiz o sorular çıkmazına dayandırır. Gerçekte ise sizin öfkeniz şunadır: - Enerjilerini üretime değil, çamura harcıyorlar.- Ve bu çok haklı bir tepkidir. Fakat burada çok önemli kritik bir nokta vardır. Bu birey veya ‘topluluklar’ sizin hakkınızda bir ‘gerçek’ üretemezler sadece bir ‘anlatı’ üretirler.

Bu anlatı sizin içinizde yapısal bir bozunmanın ve aşınmanın temelini oluşturduğunda; artık manipülasyon algısı genişlemiş ve sizin davranışlarınız sizin için onlarca oluşturulmuş gri alanda-etik ihlaller çemberinde daralmaya başlamış olur. Nitekim dışsal bir bozunma da kişiyi zedeler ancak içsel bir bozunma sistemsel tepkiler ve bozulmalar doğurur. Bu bireysel sağlığınız ve iç dinamikleriniz için çok daha mühimdir.

İç dinamikleriniz sıfır tolerans sınırına ulaştığında adalet hassasiyetiniz yüksek olduğu için bu saldırılara sert tepkiler vermeye başlarsınız. İtibarın; emek ve duruş üzerinden inşa edildiği bilinci ile duvarlar örer; ‘insan’ olduğunuz halde ‘insan’ varlığını sorgulamaya başlarsınız. İşte bu noktada artık kritik eşiğe dayanmışsınız demektir. Bu saldırılara nasıl cevap vermeliyim: Pasif savunma da mı kalmalıyım? Yoksa provokatif bir netlik mi üretmeliyim? Yoksa pasif çözülme stratejisini mi kullanayım?

Pasif savunma manipülatörler karşısında ne kısa ne uzun vadede işe yarar bir strateji değildir. İçsel ve dışsal bozunmaları artırır. Ancak eğer ki karşı tarafa ‘hızlandırılmış bir test’ uygulamayı tercih ederek sert bir nota verirseniz; manipülasyonu görmek istiyor, gizli ajandayı hızlandırmak, oyunu erken aşamada açığa çıkarmak istiyorsunuzdur. Çünkü uzun süren sinsi süreçleri sevmiyorsunuz. Evet; bu teknikle belirsizlik uzamaz; karşı tarafın maskesi erken düşer ve enerji tasarrufu sağlamış olursunuz ancak bu gibi ‘provokatif netlikler’ riskli tarafları da içinde barındırırlar. Zira manipülatif kişi veya ‘topluluklar’ bunu savaş ilanı olarak göreceklerdir ve görünür saldırıya geçince mağdur anlatısı üreteceklerdir.

Bu strateji hızlı temizler ancak iz bırakır. Çünkü hız her zaman az hasar demek değildir. Siz provokatif bir netlik kazanmak adına hızlandırılmış test uygularken ‘sert nota’ verdiğinizde manipülatif kişi veya ‘topluluklar’ mağdur anlatısı üretmeye-ki bu manipülatörlerin konfor alanıdır-; ‘Ben sadece…. ile başlayan masumlaştırma söylemlerine; ve daha tehlikelisi üçüncü kişileri bu anlatılarına dahil edecek sosyal bir savunma refleksi oluşturmaya çalışırlar. Bu strateji ile siz manipülatörlerin ana yakıtı olan ‘tepki’, ‘gerilim’ ve ‘karşılıklı pozisyonlanma’ ihtiyaçlarını beslemiş olursunuz

Provokatif netlik kazanma stratejisi de güçlüdür ancak çatışmalı ve maliyetlidir. Pasif çözülme ise alternatiftir ve daha sessiz sürse de yıpratıcı değildir. Siz oyunu uzatmayı sevmiyor olabilirsiniz ancak her oyunu hızlandırmak stratejik olarak üstünlük sağlamaz. Bazı süreçler sadece ‘sabır’ testidir. O halde oyuna oyunla mı karşılık vermek yoksa manipülatörü oyununda tek mi bırakmak?

‘Görmezden gelmek’ evet evet görmezden gelmek yani manipülatörü oyunda tek bırakmak onu daha fazla görünür hata yapmaya itecektir çünkü manipülatif bir zihin ilgi alamadığı zamanlarda dozu artırma eğilimine girer ve her doz artışı kendi açığını büyüterek ‘maskeleri’ düşürecek bir yan etki bırakır. Siz ise anlatıya girmeden pozisyon alarak karşı tarafı kendi hatasında yalnız bırakarak içsel ve dışsal-sosyal zemininizi güçlendirmiş olursunuz.

Unutmayın; MANİPÜLATÖRLER İSTER KİŞİ OLSUNLAR İSTER SOSYAL (TOPLULUK) SİZİN HAKKINIZDA BİR ‘GERÇEK’ ÜRETMEZLER; SADECE BİR ‘ANLATI’ ÜRETİRLER.

Siz kendinizsiniz. Ben ise benim. Her şey BENDEN BANA!

Yorumlar (0)