Anasayfa Künye Danışman ve Editörler Son Dakika Arşiv FacebookTwitter
Nirvana Sosyal Bilimler Sitesi Güncel Eleştirel Sosyal Bilimler Platformu

Yakındaki Galaksilerde Karmaşık Gaz ve Toz Ağları

İlhan Vardar Yazdı

Kategori: Coğrafya - Tarih: 24 Mayıs 2023 20:53 - Okunma sayısı: 829

Yakındaki Galaksilerde Karmaşık Gaz ve Toz Ağları

"Küçük bir meşe palamudundan güçlü meşe ağacı yetişir" denir. Bu sadece Dünya'da değil, güneş sistemimizde ve ötesinde de doğrudur. Bireysel yıldızların ve yıldız kümelerinin bir galaksinin genel yapısını şekillendirebildiği galaktik ölçekte bile. Bilim insanları, NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu'nun bu fenomenleri incelemek için mükemmel bir şekilde hazırlandığını ve ilk verilerin gökbilimcileri şaşırttığını söylüyor.

Webb'in Orta Kırmızı-ötesi Aygıtı'ndan alınan yeni görüntüler, genç, yeni oluşan yıldızların yakındaki galaksilerin gaz ve tozunun yapısını nasıl etkilediğine ve dolayısıyla zaman içinde nasıl evrimleştiklerine dair daha önce hiç görülmemiş ayrıntıları ortaya koyuyor. Bir zamanlar görünür ışıkta loş ve karanlık görünen galaksilerin alanları, şimdi Webb'in kızılötesi gözünün altında, parlayan boşluklar ve devasa gaz ve toz kabarcıkları ile doludur.

NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu'nu kullanan araştırmacılar, kızılötesi dalga boylarında benzeri görülmemiş bir çözünürlükle yakındaki galaksilerdeki yıldız oluşumuna, gaza ve toza dair ilk gözlemlerini yapıyorlar. Veriler, evrenimizdeki en küçük ölçekli süreçlerden bazılarının - yıldız oluşumunun başlangıcı - kozmosumuzdaki en büyük nesnelerin evrimini nasıl etkilediğine dair yeni bilgiler sağlayan 21 araştırma makalesinin gündemi: galaksiler.

Ekip, 19 sarmal gökadanın çeşitli bir örneğini inceliyor ve Webb'in bilim operasyonlarının ilk birkaç ayında, bu hedeflerden beşinin gözlemleri yapıldı. - M74, NGC 7496, IC 5332, NGC 1365 ve NGC 1433 galaksileri - Sonuçlar şimdiden gökbilimcileri hayrete düşürüyor.

"İnce yapıyı gördüğümüz netlik kesinlikle bizi şaşırttı," diyor Baltimore, Maryland'deki Johns Hopkins Üniversitesi'nden ekip üyesi David Thilker.

"Genç yıldızların oluşumundan gelen enerjinin etraflarındaki gazı nasıl etkilediğini doğrudan görüyoruz ve bu sadece dikkat çekicidir" diyor Kanada'daki Alberta Üniversitesi'nden ekip üyesi Erik Rosolowsky.

Webb'in Orta Kızılötesi Enstrümanı'ndan (MIRI)elde edilen görüntüler, bu galaksilerde oldukça yapılandırılmış özelliklerden oluşan bir ağın varlığını ortaya koyuyor. – parlayan toz boşlukları ve spiral kolları kaplayan devasa gaz kabarcıkları.

Gözlemlenen yakın galaksilerin bazı bölgelerinde, bu özellikler, genç yıldızların enerjiyi serbest bıraktığı hem bireysel hem de üst üste binen kabuklardan ve kabarcıklardan inşa edilmiş gibi görünmektedir.

Kaliforniya Üniversitesi'nden ekip üyesi Karin Sandstrom, "Hubble görüntülerinde tamamen karanlık olan alanlar, bu yeni kızılötesi görüntülerde zarif ayrıntılarla aydınlanıyor ve yıldızlararası ortamdaki tozun, ışığı yıldızların oluşumundan nasıl emdiğini ve kızılötesine nasıl geri yaydığını incelememize izin veriyor, karmaşık bir gaz ve toz ağını aydınlatıyor" diyor San Diego.

Ohio State Üniversitesi'nden ekip üyesi Adam Leroy, "Bir yıldızın yaşam döngüsünün en erken aşamaları gözden uzak kaldı, çünkü süreç gaz ve toz bulutlarının içine gizlenmiş durumda."

Webb'in güçlü kızılötesi yetenekleri, eksik bulmaca parçalarını bulmak için tozu delebilir.

"Bu gözlemler hazine programı olarak adlandırılan şeyin bir parçası olarak alındığından, Dünya'da gözlemlendikleri ve alındıkları için halka açıktırlar" diyor Almanya'nın Heidelberg kentindeki Max Planck Astronomi Enstitüsü'nden Eva Schinnerer ve ekip lideri.

Ekip, Webb'in verilerini daha önce diğer gözlemevlerinden elde edilen tamamlayıcı veri kümelerinin her biriyle hizalayan veri kümeleri oluşturmak ve yayınlamak için çalışacak ve daha geniş astronomi topluluğu tarafından keşfi hızlandırmaya yardımcı olacak.

Lee, "Teleskobun çözünürlüğü sayesinde, ilk kez tam bir yıldız oluşumu sayımı yapabiliyor ve Yerel Grubun ötesindeki yakındaki galaksilerdeki yıldızlararası orta kabarcık yapılarının envanterlerini alabiliyoruz" diyor ve ekliyor. "Bu nüfus sayımı, yıldız oluşumunun ve geri bildirimlerinin yıldızlararası ortama nasıl damga vurduğunu, daha sonra yeni nesil yıldızlara nasıl yol açtığını veya yeni nesil yıldızların oluşmasını nasıl engellediğini anlamamıza yardımcı olacak."

Kaynak: Nasa, ESA. CSA Sürüm Kimliği: 2023-104

Bu Görüntü Hakkında : NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu tarafından çekilen bu görüntü, Yakın Galaksilerde Yüksek Açısal Çözünürlükte Fizik (PHANGS) işbirliği tarafından incelenmek üzere hedeflenen toplam 19 galaksiden birini gösteriyor. Yakındaki çubuklu sarmal gökada NGC 1433, Webb'in Orta Kırmızı-ötesi Aygıtı (MIRI) tarafından gözlemlendiğinde tamamen yeni bir görünüme kavuşuyor.
NGC 1433'ün sarmal kolları, son derece genç yıldızların enerji açığa çıkardığına ve bazı durumlarda yıldızlararası ortamın gaz ve tozunu üflediğine dair kanıtlarla doludur. Optik görüntülemede karanlık ve loş görünen alanlar Webb'in kızılötesi gözünün altında aydınlanır. Bunun nedeni, yıldızlararası ortamdaki toz ve gaz kümelerinin, ışığı yıldızların oluşmasından emmesi ve kızılötesine geri yaymasıdır.
Webb'in NGC 1433 görüntüsü, yıldızların oluşumuyla ilişkili dinamik süreçlerin tüm galaksinin daha büyük yapısını nasıl etkilediğinin güçlü bir göstergesidir.
Galaksinin merkezinde, benzersiz bir çift halka yapısına sahip sıkı, parlak bir çekirdek, Webb'in aşırı çözünürlüğü ile zarif ayrıntılarla parlıyor. Bu durumda, bu 'çift halka' aslında galaksinin çubuğu boyunca oval bir şekle giren sıkıca sarılmış spiral kollardır.
NGC 1433, galaksisi, tipik olarak Dünya'ya nispeten yakın olan ve merkezinde yüksek oranda malzeme yiyen süper kütleli bir kara deliğe sahiptir. NGC 1433'ün MIRI görüntüsündeki parlaklık ve toz eksikliği, yakın zamanda başka bir gökadayla çarpışmaya işaret edebilir.
NGC 1433, Dünya'dan 46 milyon ışık yılı uzakta, Horologium takımyıldızında yer almaktadır.

Kaynak: BİLİM: NASA, ESA, CSA, Janice Lee (NOIRLab) GÖRÜNTÜ İŞLEME: (STScI)

Yorumlar (0)
EN SON EKLENENLER
BU AY ÇOK OKUNANLAR
Diğer Coğrafya Yazıları
Adını Siz Koyun

Coğrafya 28 Nisan 2020

Adını Siz Koyun