Vatanseverlik, sadece sınırları çizilmiş bir coğrafyaya duyulan sevgi mi, yoksa o coğrafyanın ruhuna duyulan bir sadakat midir?

Westheimer’a (2006) göre, vatanseverliği tanımlamak için birden fazla kelimeye ihtiyaç vardır çünkü tek bir kelime vatanseverliğin tam kapsamını ifade edemez. Vatanseverlik, kar gibi, göründüğünden daha karmaşık bir düşünce yapısını gerektirir. Bu nedenle, günümüz sosyologları, eğitimcileri ve politikacıları, vatanseverlik adı altında tanımlanabilen birçok inanç, davranış ve tutumu açıklamak için kullandıkları kelime dağarcığını genişletmeye ihtiyaç duymaktadırlar. Merry (2009) de bu görüşü paylaşarak, vatanseverlik kavramının birçok kişi için farklı anlamlar taşıdığını belirtmiştir. Kimileri için vatanseverlik, milliyetçilikten (ulus devlet ve lideriyle bireysel bir bağ kurma) ayrı düşünülemez ve milletin onurunu korumak için söz veya eylem gerektirir. Örneğin, bir vatansever, ülkesi için savaşan ve ölenlerin anısını yüceltebilir. Diğer yandan, bir vatansever, geçmişteki kahramanların anısını onurlandırabilir veya gelecekteki özgürlük ihtimalini sağlamak için aktif olarak savaşabilir. Aslında vatanseverlik, basit bir terim gibi görünse de zamansız bir kavramdır ancak derinlemesine incelendiğinde, statik bir duygudan ziyade yaşayan ve dönüşen bir değer olduğu görülür. Vatanseverlik, uzun bir tarihsel geçmişe sahiptir ve anlamı zaman içinde değişmiştir. Bu nedenle vatanseverliğe farklı anlamlar yüklenmesi şaşırtıcı değildir (Chua ve Sim, 2017). Türk Dil Kurumuna göre, vatanseverlik “doğduğu yeri, evini, köyünü, müstakil devlet sınırları içinde memleketini sevmektir” (TDK, 2024). Merry (2009), vatanseverliği, bireyin anavatanını (veya evlat edindiği anavatanını) karşı duyduğu, keskin bir psikolojik sadakat ve gururu doyuran kişisel bir yakınlık olarak tanımlamıştır. Başka bir ifadeyle vatanseverlik, yaşadığı toprakları savunmak, sevmek ve yüceltmek anlamına gelir (Ercan, 2015). Avcı vd. (2017) göre vatanseverlik, içinde yaşanılan toprak parçasına ve ulusa yönelik yükümlülüklerinin farkında olma ve bu yükümlülükleri yerine getirme bilinci olarak ifade edilebilir. Diğer bir görüşe göre vatanseverlik, ulusun birliğine ve vatanın bölünmez bütünlüğüne bilinçli bir biçimde inanma durumudur (Karagözoğlu, 2018). Öte yandan vatanseverlik, dünya üzerindeki her birey için farklı bir biçimde ve farklı boyutlarda algılansa da her milletin doğduğu, büyüdüğü ve yaşamını sürdürdüğü kendi öz ülkesine yönelik sevgi ve sadakat duygusu şeklinde tanımlanabilir (Faiz vd., 2021). Diğer bir tanıma göre vatanseverlik, bireyin çeşitli maddi ve diğer malları elde etmede yararlandığı jeopolitik olgu olarak ülkesine bağlılık hissi ve aynı zamanda bu ülkeye hemşehrileriyle ortak bir projeye yönelik bağlılıktır (Ben-Porath, 2007). Bu şekilde demokratik bir kamusal alanın oluşturulması ve korunmasına katkıda bulunan doğru işleyen ortak bir proje olarak kavramsallaştırıldığında istikrarı, müzakereyi ve karşılıklı saygıyı destekler. Böylece, demokratik bir kamusal alanı destekleyen sivil erdemler paketinin bir parçası hâline gelir (Ben-Porath, 2007). Finn ve Ravitch’e (2006) göre ise vatanseverlik, ülkesine ve toprağına bağlılık, ülkesini benimsediği yere duygusal bir yakınlık ve ülkesiyle gurur duyma olarak tanımlanmaktadır (akt. Yıldız, 2018).

Sonuç olarak vatanseverlik; geçmişin kahramanlarını rahmetle anarken, geleceğin müreffeh ülkesini kurmak için ortak bir projede buluşma iradesidir. Bu bilinçle, vatanını en çok sevenin görevini en iyi yapan olduğu gerçeğini unutmadan; bu topraklar için toprağa düşmüş tüm vatan evlatlarını saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz.

Kaynakça:

Çam, L., ve Yıldırım, S. G. (2025). Ortaokul öğrencilerinin vatanseverlik değerine ilişkin metaforik algıları. Millî Eğitim, 54(245), 509-546. DOI: 10.37669/milliegitim.1528480

Kadir BAYŞU

Eğitim Yönetimi Uzmanı

Yorumlar (0)