Öğretmen Rotasyonu ve Düşündürdükleri

9 Ocak 2026 tarihinde yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama Ve Yer Değiştirme Yönetmeliği, birçok tartışmanın yanı sıra ‘Öğretmenlere rotasyon’ tartışmalarını da yeniden gündeme getirdi. Yeniden gündeme getirdi diyoruz, çünkü önceki yönetmelikte de rotasyon düzenlemesi vardı fakat eğitim kamuoyundan gelen tepkiler üzerine uygulama alanı bulamamıştı.

Düzenleme, ilgili yönetmeliğin “Öğretmenlerin aynı eğitim kurumunda azami çalışma süresi” başlığı altında bulunan 28.maddede şu şekilde yer almıştır;

“Öğretmenler, aynı eğitim kurumunda toplamda en fazla 12 yıl görev yapabilir. Aynı eğitim kurumunda yer değiştirme yapılacak yılın 30 Eylül tarihi itibarıyla toplam 12 yıl görev yapan öğretmenlerin atamaları, yapılacak duyuru üzerine ders yılının sona erdiği tarihten itibaren en fazla iki ay içinde, coğrafi durum ve ulaşım şartları göz önünde bulundurularak valiliklerce belirlenen ilçe gruplarında olmak üzere alanlarında öğretmen ihtiyacı bulunan eğitim kurumlarına tercihleri doğrultusunda hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılır. Tercihlerine atanamayanlar ile tercih yapmayanların atamaları ise aynı eğitim kurumundaki görev süresi en fazla olandan başlamak üzere alanlarında öğretmen ihtiyacı bulunan ilçe gruplarındaki eğitim kurumlarına valiliklerce resen yapılır.”

Yönetmelik yayımlanır, yayımlanmaz eğitim sendikaları tepki gösterdi! Yetkili sendika Eğitim Bir Sen yaptığı değerlendirmede rotasyon konusuna değinmezken, yönetmelikle ilgili diğer konuları gündeme taşıdı.

Eğitim İş, bir öğretmenin bir eğitim kurumunda uzun süre görev yapması tek başına yer değişikliği gerekçesi olamaz. Öğretmen yer değiştirmesi yalnızca görev yeri değil; evini, yaşam düzenini, sosyal çevresini değiştirmesi anlamına gelir. Okullara kimlik kazandıran unsur öğretmendir. Öğretmenler zamanla okulun çevresiyle, velisiyle, öğrencisiyle bütünleşir. Zorunlu rotasyon, bu bağı koparır ve okul–çevre ilişkisinde güven kaybına yol açar. Özellikle sınıf öğretmenliği gibi sürekliliğin ve güven ilişkisinin esas olduğu alanlarda bu uygulama yarar değil, açık bir zarar doğuracaktır. Eğitim kurumlarında, resen atama pedagojik gerekçeyle savunulamaz, şeklinde bir açıklama yaptı.

Yazımızı hazırladığımız sırada diğer sendikalar henüz bir açıklama yapmamıştı ancak Eğitim Sen ve Türk Eğitim Sen’in geçmişte rotasyona karşı açıklamalar yaptığı hatırlardadır. Bu anlamda her iki sendikanın da önümüzdeki günlerde bu yönde açıklamalar yapmasını bekliyoruz.

Öğretmen rotasyonunun bu dönemde, geçmişte olduğu gibi uygulanmayacağı eğitim kamuoyunda çokça konuşuluyor ancak bir bu dönem uygulanacağını düşünüyoruz. Nedeni ise, önceki yönetmelikte rotasyon uygulamaları ilçeler düzeyinde yapılacakken, yeni yönetmelikte ilçe grupları üzerinden yapılacak olmasıdır. Tek bir ilçede rotasyon amacına ulaşamazken, ilçe grupları içinde yapılacak bir rotasyon uygulaması istenilen amaca ulaşacaktır.

İlçe grupları düzenlemesi, bir ilde buluna ilçeleri iki veya üç gruba ayırıp, o gruplar arasında rotasyon düzenlemesini uygulamaktır. İlçe grupları düzenlemesi, rotasyonun uygulama alanını genişletmektedir.

Fransızca kökenli olan rotasyon kavramı, Türk Dil Kurumuna (2015) göre; ‘yer değiştirme, dönme, döndürme veya bir örgütte çalışan görevlilerin düzenli bir biçimde yer değiştirmesi’ anlamlarında kullanılmaktadır. Öğretmen rotasyonu konusunda değil de okul yöneticilerinin rotasyonu konusunda alanyazında çeşitli araştırmalara rastlanmaktadır.

Yapılan bir araştırmada rotasyon uygulamasının birçok faydasının olduğunu vurgulamışlardır. Uzun süreli aynı örgütte çalışmaktan kaynaklı durağanlık, rutine bağlama, sıkılma gibi problemlerin önüne geçmek rotasyon uygulamasının yararlarındandır. Değişme ile yeni bilgi beceri kazanma, yeni deneyimler, monotonluktan kurtulma, kuruma ve kişilere yeni heyecanlar sağlama süreli görevlendirme uygulamasının faydalarındandır.

Yine ilkokulda çalışan yöneticilerin zorunlu yer değişikliği ile ilgili yapılan çalışmada; yöneticilerin tamamında rotasyon uygulamasının olumlu yönlerinin olumsuz yönlerinden daha çok olduğu düşüncesi hakimdir. Ayrıca yöneticiler zorunlu yer değişikliği uygulamasının şu alanlarda daha yararlı olduğunu ifade etmişlerdir:

-Yöneticilerin liderlik yeteneklerini geliştirme,

- Farklı görevliler ile çalışarak geniş bir yelpazeye sahip olma,

- Farklı öğretmenlerle çalışarak profesyonel gelişme sağlama

- Farklı idari zorlukları görerek statikliği engelleme,

- Karşılaşılan sorunlarda farklı çözüm yolları bulmak,

- Yaşanılan çevrenin gereksinim duyduğu öğretimsel ihtiyaçları sağlamada etkin görev alma.

Herhangi bir örgüt için olduğu gibi eğitim örgütleri de değişime gösterilen direnci kırmak ve yenileşmeyi çevresel ihtiyaçlara göre düzenlemek durumundadır. İyi bir yönetim etkili bir liderlik tarzı gerektirirken değişimin yönetimi ise değişim felsefesinin örgüt tarafından doğru anlaşılmasına bağlıdır. Okul örgütündeki değişimin yönetiminde okul müdürünün yönetim becerilerinin yanında örgüt ve çevresiyle kurduğu ilişkinin niteliği belirleyici durumdadır. Zira çevrenin dinamik ya da duruk yapısı okuldaki değişimi hem etkileyen hem de değişimden etkilenen önemdedir. Okul müdürünün mesleki ve kişisel donanımı, çevresel etkiler ve örgütün yapısı gibi faktörler yönetim başarısında önemli değişkenler olarak yer alırken, okul müdürlerinin aynı kurumda uzun süre çalışmaları da etkili yönetim ve değişim açısından bir risk unsuru olarak görülmektedir. Yönetme körlüğü, monotonluk, rehavet artışı, durağanlık, sorunları görememe ya da sorunlara karşı benzer çözüm yollarında ısrarcı olma gibi sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Uzun süreli aynı kurumda çalışma; sorunlara ilişkin körlük ve duyarsızlaşma, işleyişe ilişin tekdüzelik, yeniliklere kapalılık gibi sorunlara yol açmaktadır.

Bize göre de, bir okulda uzun süre görev yapmak monotonluk, rehavet artışı, durağanlık, sorunları görememe ya da sorunlara karşı benzer çözüm yollarında ısrarcı olma, sorunlara ilişkin körlük ve duyarsızlaşma, işleyişe ilişin tekdüzelik, değişime direnme, enformel ilişkilerin yaygınlaşması sonucu okul kültürünün akamete uğraması gibi çeşitli olumsuz sonuçların ortaya çıkacağı aşikardır.

Kaynaklar

Alpaslan GÖZLER, Zehra MENGÜÇ, Sevda GÜZEL, Yasemin BABADAĞI. Okul Yöneticilerinin Zorunlu Rotasyonu Üzerine Hazırlanmış Akademik Makalelerin İncelenmesi.

Bülent Sarıkaya, Osman Keleş Zorunlu Rotasyon Uygulamasına İlişkin Okul Müdürlerinin Görüşlerinin İncelenmesi.

Yorumlar (0)