ARKA BAHÇEMDE OLMASIN-NOT IN MY BACKYARD (NIMBY) VE ÇEVRE HAREKETLERİ ÜZERİNE KISA BİR DEĞERLENDİRME

Bilimsel Makaleler - NIMBY, 1960’larda doğan, örgütlenmeye ve çevresel aktivizme bugünkü görünümünü kazandıran ikinci dalga çevre hareketi ya da diğer adlarıyla yeşil hareket/ekoloji hareketi içerisinde yer alan ve yakın dönemde çıkmış bir kavramdır.

ARKA BAHÇEMDE OLMASIN-NOT IN MY BACKYARD (NIMBY) VE ÇEVRE HAREKETLERİ ÜZERİNE KISA BİR DEĞERLENDİRME

 

NIMBY, 1960’larda doğan, örgütlenmeye ve çevresel aktivizme bugünkü görünümünü kazandıran ikinci dalga çevre hareketi ya da diğer adlarıyla yeşil hareket/ekoloji hareketi içerisinde yer alan ve yakın dönemde çıkmış bir kavramdır.

Arka Bahçemde Olmasın-Not in My Backyard” (NIMBY), yerel halkın ve yetkililerin, kendi bölgeleri içerisinde yapılması planlanan ve gereklilik arz eden tesis ya da yatırımları, bulundukları çevreye zarar veya çeşitli başka olumsuz etkiler getireceğine dair inanışları sebebiyle reddetmeye yönelik ısrarcı eğilimlerini ifade etmektedir (Buffolivd, 2016: e11256-1).

NIMBY kavramının, giderek küreselleşen materyalist endüstri toplumunda yaşayan ve çevresel sorunlarla alakalı bir farkındalığı olan bireylerin üzerine yüklenen endişe ve korkuların ekseninde ortaya çıktığı söylenebilir.

NIMBY, en basit haliyle kendi bölgelerini korumaya çalışan yerel halkın göstermiş olduğu bir karşı duruş hareketidir. Başka bir deyişle NIMBY, kendi muhitlerinde hoş karşılanmayan ve istenmeyen bir gelişimle karşılaşan toplumsal grupların bu duruma karşı göstermiş oldukları korumacı ve muhalif tavırlara verilen addır. Bu tip gruplar kamu hizmeti amaçlı tesisleri, tehlikeli atık tesislerini, katı atık depolama alanlarını, düşük gelir grubuna yönelik yapılan konutları, havaalanlarını, nükleer santral gibi enerji üretim tesislerini ve geniş bir yelpazede hizmet veren birçok tesis ve hizmetin kendi bölgelerinde yer almalarına karşı durmaktadırlar (Polvd, 2006: 43).

Bu durum zaman zaman ilginç olarak nitelendirilebilecek bir paradoksun oluşmasına da sebep olmaktadır. Bazı durumlarda yerel halk “çevresel tehlike arz eden” veya “sosyal kabul sorunu” yaratacağına inanarak reddettiği tesislerin aslında gayet önemli ve birçok açıdan faydalı olduğu konusunda hem fikirdir. Her ne kadar bu reddedişin temeli birçok karışık etmenin bir araya toplanmasıyla oluşsa da, herkesin buluştuğu ortak nokta; tesisin/hizmetin kendi muhitlerine olan fiziksel uzaklığının ne kadar olduğu sorusudur. Yani, yerel halk söz edilen tesislerin/hizmetlerin aslında gerekli olduğunu kabul etmekte ancak kendi muhitlerinde istememektedir (Steelman ve Carmin, 1998: 486). İşte “arka bahçemde olmasın” deyişi de buradan gelmektedir.

Ülkemize gelindiğinde, çevreci hareketlerin belirli bir geçmişinin olduğu ve bu konudaki kurum ve kuruluşların yapmış oldukları faaliyetlerin varlığı bilinen bir durumdur. Örneğin, şu anda hala gündemde olan ve Mersin’in Gülnar ilçesinde bulunan Akkuyu mevkiinde yapılması planlanan Nükleer santral projesine tepki olarak, Nisan 2018’de Türkiye’nin çeşitli yerlerinden gelen çevreci gruplarında katılımıyla, Mersin Çevre ve Doğa Derneği (MERÇED) ev sahipliğinde Mersin’de büyük bir protesto eylemi gerçekleştirilmiştir. Keza şu anda ülke gündeminde de olan ve Çanakkale’de, Kaz dağlarında bulunan Atikhisar Barajı su toplama havzasında sürdürülen metalik madencilik faaliyetlerine karşı 5 Ağustos 2019 tarihinde yapılan protesto yürüyüşüne binlerce kişinin katılımı sağlanmış, Burdur'un Yeşilova ilçesinde, ilçe merkezine 4 km uzaklıkta bulunan Salda Gölü ve Muğla ili, Fethiye ilçesi Ölüdeniz belde sınırları içerisinde bulunan Kelebekler vadisinin imara açılması haberleri toplum tarafından tepkiyle karşılanmıştır.

Sonuç olarak; NIMBY’nin sadece çevre merkezli bir hareket olduğunu iddia etmek,kavramı çok dar bir alana indirgemek demektir. NIMBY taşıdığı anlam bakımından daha geniş kapsamlı bir karşı çıkışı ifade etse de, ülkemiz içerisinde toplumun tepkilerine bakıldığında ağırlıklı olarak çevreci nitelik taşıdığını söylemekte yanlış olmaz.

 

Kaynakça

Buffoli, M., A. Odone, vd..., “Not In My BackYard (NIMBY), An EndemicSyndromeInfluencingEnvironmentalPolicies”, EpidemiologyBiostatisticsandPublicHealth,2016, 13 (4), ss. e11256-2.

Pol, E., A, DiMasso, vd..., “PsychologicalParameterstoUnderstandandManagethe NIMBY Effect”,  EuropeanReview of AppliedPsychology, 2006, 56, ss. 43-51.

Steelman, T. A., J. Carmin, “CommonProperty, CollectiveInterests, andCommunityOppositiontoLocallyUnwanted Land Uses”, Society&naturalresources, 1998, 11(5), ss. 485-504.